Eén fout geplaatste kolenwagen. Dat was het begin van de hel die zich op 8 augustus 1956 ontketende in de Waalse mijn Le Bois du Cazier. Precies 70 jaar later herdenkt België de dodelijkste mijnramp uit zijn geschiedenis. 262 kompels lieten het leven. De tragedie sloeg diepe wonden in de Italiaanse gemeenschap en veranderde het Belgische migratiebeleid voorgoed. Vandaag vinden plechtigheden plaats op de mijnsite, met een videoboodschap.
De ramp begon met een fataal misverstand op die noodlottige woensdagochtend. Mijnwerkers op verschillende verdiepingen zetten een kolenwagen verkeerd in de liftkooi. Wat volgde was een catastrofale kettingreactie: de liftkooi rukte elektrische kabels los en veroorzaakte brand. Het vuur en dodelijk koolmonoxide raasden razendsnel door de ondergrondse gangen. Een uitgebreide reconstructie lees je bij vrtnws.be.
Van de honderden mijnwerkers die waren afgedaald, overleefden er slechts 13. Reddingswerkers konden pas twee weken later doordringen tot de ingestorte en uitgebrande mijngangen. Ze keerden terug met een boodschap die in het collectieve geheugen gegrift staat: "Sono tutti cadaveri" – het zijn allemaal lijken.
Italiaanse gastarbeiders
De menselijke tol was immens. Onder de 262 doden waren mijnwerkers van 12 nationaliteiten. 96 Belgen kwamen om, maar de meeste slachtoffers waren Italiaanse gastarbeiders. Zij waren naar België gekomen via een kolenakkoord tussen beide landen. Na de Tweede Wereldoorlog was steenkool cruciaal voor de wederopbouw, maar het gevaarlijke en slecht betaalde mijnwerk schrikte veel Belgen af. De oplossing? Een deal met Italië: goedkope steenkool in ruil voor arbeidskrachten.
De ramp legde de schrijnende werkomstandigheden en gebrekkige veiligheid genadeloos bloot. Marcinelle werd de katalysator voor strengere veiligheidsvoorschriften in de mijnbouw en zorgde voor een blijvende verschuiving in de Belgische arbeidsmigratie.
Herdenking en videoboodschap
Vandaag, exact 70 jaar later, wordt de ramp herdacht op de site van Le Bois du Cazier, nu een museum en herdenkingsplaats. Oud-mijnwerkers en nabestaanden wonen de plechtigheden bij. Er werd een videoboodschap getoond aan de aanwezigen, meldt nieuwsblad.be. De aanwezigheid van families en oud-mijnwerkers onderstreept hoe diep de ramp nog altijd doorleeft. Een aanwezige verklaarde in nieuwsblad.be: "We willen tonen dat de slachtoffers niet vergeten zijn."
De herdenking staat niet alleen stil bij de 262 verloren levens. Marcinelle werd een symbool van de offers die generaties arbeidsmigranten brachten in de zware industrie. De ramp markeerde een keerpunt: het besef dat economische vooruitgang nooit ten koste mag gaan van mensenlevens.