Spanje is zondag begonnen met grenscontroles voor reizigers die per vliegtuig of schip vanuit Italië het land binnenkomen. De maatregel is een directe vergeldingsactie nadat Italië eerder deze week soortgelijke controles instelde voor reizigers uit Spanje. De Spaanse regering reageert daarmee op een snel escalerend diplomatiek conflict dat zijn oorsprong vindt in de massale toestroom van migranten naar de Spaanse exclave Ceuta.
Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken maakte de maatregel vrijdagavond bekend. De controles blijven van kracht tot 7 september. Italianen die Spanje willen bezoeken, moeten gedurende deze periode een paspoort kunnen tonen bij aankomst. Volgens nrc.nl is de maatregel een rechtstreeks gevolg van het hoogoplopende diplomatieke conflict tussen beide EU-lidstaten.
Diplomatieke escalatie
De aankondiging volgt op een snel escalerend conflict. Italië voerde eerder deze week grenscontroles in voor reizigers uit Spanje, uit vrees dat migranten die Ceuta hadden bereikt zouden doorreizen naar Italiaans grondgebied. De Italiaanse regering rechtvaardigde de maatregelen met verwijzingen naar mensensmokkel. Spanje had vrijdag al gedreigd met "evenredige maatregelen" als Italië de controles niet zou stopzetten, maar de Italiaanse regering liet weten de maatregelen pas op 15 augustus te zullen herbekijken.
Volgens vrt.be trok Italië zich niets aan van de Spaanse dreigementen, waarna Madrid overging tot actie. De Italiaanse grenscontroles blijven voorlopig van kracht tot minstens 15 augustus, een datum waarop de Italiaanse regering de maatregelen zal herbekijken.
Humanitaire crisis in Ceuta
De aanleiding voor het conflict is de massale migratiegolf die vorige week plaatsvond, toen tienduizenden migranten vanuit Marokko de Spaanse enclave Ceuta binnendrongen. Velen waagden zich zwemmend aan de oversteek of bestormden de grenshekken van de exclave. Het gaat om een van de ernstigste migratiecrises die de Spaanse exclave ooit heeft gekend. De Spaanse premier Pedro Sánchez en minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska bezochten het gebied bij het grenshek van Tarajal, dat de grens vormt tussen Ceuta en Marokko.
Marokkaanse mensenrechtenorganisaties hebben op een persconferentie in Rabat gemeld dat bij de oversteekpogingen minstens 141 mensen om het leven zijn gekomen. De Marokkaanse vereniging voor mensenrechten (AMDH) baseert zich daarbij op officiële gegevens, mediaberichten en informatie verzameld door mensenrechtenorganisaties. De organisatie waarschuwt dat de dodentol mogelijk nog verder kan oplopen. De Spaanse en Marokkaanse autoriteiten hebben vooralsnog geen officiële bevestiging gegeven van dit aantal.
Geen aanwijzingen voor doorreis
Ondanks de Italiaanse vrees voor doorreizende migranten, zijn er volgens ad.nl geen signalen dat de mensen die Ceuta wisten te bereiken zijn doorgereisd naar het Europese vasteland. Het gaat bij de migranten voornamelijk om mensen die vanuit Marokko de oversteek waagden. De Spaanse autoriteiten hebben herhaaldelijk verzekerd dat de migranten het Spaanse vasteland niet kunnen bereiken.
Een onbekend aantal migranten verblijft momenteel nog steeds in Ceuta, dat geografisch gezien in Noord-Afrika ligt maar staatkundig tot Spanje behoort. De exclave kampt al langer met migratiedruk, maar de omvang van de huidige crisis is uitzonderlijk. De grenscontroles tussen Spanje en Italië markeren een zeldzame openlijke diplomatieke botsing tussen twee EU-lidstaten over migratiebeleid, waarbij het Schengen-ideaal van vrij verkeer onder druk komt te staan door nationale veiligheidsoverwegingen. nu.nl meldt dat de maatregelen het onderlinge geruzie over Ceuta verder op scherp zetten.