Wetenschappers onderzoeken of het kunstmatig versterken van natuurlijke ijsblokkades in de Nares Strait het smelten van Arctisch zee-ijs kan afremmen. De zogeheten 'ijsbruggen' fungeren als een natuurlijke stop die voorkomt dat enorme hoeveelheden zee-ijs vanuit de Noordelijke IJszee naar het zuiden stromen en daar smelten.
Het idee kreeg in 2011 vorm toen Malcolm Davidson van de European Space Agency (ESA) over de Nares Strait vloog, de zeestraat tussen Groenland en het Canadese Ellesmere Island. Vanuit de lucht zag hij hoe brede, laagliggende stukken zee-ijs zich hadden samengepakt tot een natuurlijke barrière die de doorgang blokkeerde. Van bovenaf leek deze wirwar van ijsschotsen op een boog die zich over de zeestraat kromde. Ten noorden van die boog hoopte het zee-ijs zich op in de bevroren Noordelijke IJszee, terwijl de zee ten zuiden ervan grotendeels ijsvrij was, zo beschrijft newscientist.com in een uitgebreid artikel over het fenomeen.
Natuurlijke stop die steeds vaker faalt
Dergelijke ijsbruggen vormen zich doorgaans in de winter aan de noordelijke en zuidelijke uiteinden van de Nares Strait. Wanneer ze in de lente of zomer uiteenvallen, laten ze zee-ijs uit het Arctisch gebied ontsnappen. Davidson vergeleek het mechanisme met een toilet dat doorspoelt: zodra de stop verdwijnt, stroomt het ijs massaal weg.
De afgelopen twee decennia houden de ijsbruggen steeds korter stand. In drie jaren vormden ze zich zelfs helemaal niet. Het gevolg is dat naar schatting jaarlijks gemiddeld 95.000 vierkante kilometer ijs door de zeestraat naar het zuiden stroomt om daar te smelten. Elke ijsbrug is echter slechts 20 tot 50 kilometer breed, wat volgens Davidson betekent dat het versterken van één zo'n structuur mogelijk een aanzienlijk effect zou kunnen hebben op het behoud van zee-ijs en de weerkaatsing van zonlicht.
"Als de ijsbrug op de een of andere manier ondersteund zou kunnen worden, dan zou er 's zomers minder ijsverlies zijn, wat leidt tot een toename van het albedo in de Noordelijke IJszee en een verkoelend effect," citeert de ESA-onderzoeker.
Stilstand na tragisch ongeval
De ontwikkeling van het idee liep vertraging op na het overlijden van Davidsons medewerker Marc Cornelissen in april 2015. De expeditieleider, die wilde onderzoeken of de zeestraat ondieper gemaakt kon worden, zakte tijdens ongewoon warm weer door het zee-ijs en overleed. Het project kwam daarna grotendeels stil te liggen.
Nieuwe impuls door Britse onderzoekssubsidie
Nu is er hernieuwde belangstelling voor het concept. Vorig jaar ontvingen onderzoekers een subsidie van 9,9 miljoen Britse pond van de Britse overheid om Arctisch zee-ijs te verdikken door gaten te boren en zeewater bovenop het ijs te pompen zodat het bevriest. Deze techniek, die al op kleinere schaal wordt getest, sluit aan bij het idee om ijsbruggen te versterken.
Het onderzoek bevindt zich nog in een conceptuele fase. De praktische uitvoerbaarheid van het kunstmatig versterken van een ijsbrug in de Nares Strait roept aanzienlijke technische en logistieke vragen op. De afgelegen locatie, extreme weersomstandigheden en de dynamische aard van zee-ijs maken ingrepen bijzonder complex. Ook de ecologische gevolgen van dergelijke geo-engineering zijn nog niet in kaart gebracht.
De Nares Strait geldt als een van de belangrijkste uitstroomroutes voor Arctisch zee-ijs. Het verlies van ijs via deze route draagt bij aan de algehele afname van de ijskap in het Noordpoolgebied, wat op zijn beurt het albedo-effect verzwakt: minder wit ijs betekent dat minder zonlicht wordt teruggekaatst, waardoor de opwarming van de aarde verder versnelt. Het ondersteunen van natuurlijke ijsbruggen zou volgens voorstanders een relatief gerichte ingreep zijn die dit zelfversterkende proces kan vertragen.