De wereldwijde oppervlaktetemperatuur van de oceanen heeft in juli een nieuw record bereikt. Volgens gegevens van het Europese Copernicusprogramma, gerapporteerd door vrtnws.be, werd een gemiddelde temperatuur van 20,96 graden Celsius gemeten. Dit is de hoogste waarde ooit geregistreerd voor het zeewateroppervlak en onderstreept de aanhoudende opwarming van het mondiale klimaatsysteem.
De recordwarmte beperkt zich niet tot de diepe oceanen. nieuwsblad.be meldt dat er in onze eigen Noordzee al 188 dagen sprake is van een aanhoudende mariene hittegolf. Deze langdurige periode van abnormaal warm zeewater heeft ingrijpende gevolgen voor de lokale ecosystemen en de biodiversiteit.
Wereldwijde luchttemperaturen volgen de trend
De hitte op zee ging gepaard met uitzonderlijk hoge luchttemperaturen boven land. Het rapport van de Copernicus Climate Change Service (C3S) toont aan dat juli 2026 wereldwijd de op één na warmste julimaand was sinds het begin van de metingen, een positie die gedeeld wordt met juli 2024. Alleen juli 2023 was nog warmer. De gemiddelde luchttemperatuur aan het aardoppervlak lag 1,47 graden Celsius boven de geschatte pre-industriële referentiewaarde.
West-Europa kreeg het bijzonder zwaar te verduren. De gemiddelde temperatuur voor de maanden juni en juli bedroeg er 21,62 graden Celsius. Dat is 2,79 graden boven het langetermijngemiddelde en overtreft ruimschoots het vorige record uit 2022.
Droogte versterkt de vicieuze cirkel
De aanhoudende hitte leidde in grote delen van Europa tot extreme droogte. Landen als Frankrijk, Spanje, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk kampten met een groot neerslagtekort en een zeer lage bodemvochtigheid. Het rivierdebiet van iconische waterwegen zoals de Seine, de Rijn en de Donau zakte naar een uitzonderlijk laag peil.
De gevolgen voor de energievoorziening en landbouw waren direct merkbaar. In Hongarije moest de overheid haar enige kerncentrale bijna volledig stilleggen door een gebrek aan koelwater. In Roemenië namen de autoriteiten een nog drastischer maatregel: ze lieten rotsblokken in de Donau opblazen om de watertoevoer naar hun kerncentrale veilig te stellen.
Samantha Burgess, strategisch hoofd Klimaat bij het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF), gaf in het Copernicus-rapport een verklaring voor deze escalatie. "Aanhoudende hogedruksystemen hielden de warmte boven West-Europa vast, en de extreme temperaturen versterkten bovendien de wijdverspreide droogte," aldus Burgess. Ze waarschuwde voor een gevaarlijk feedbackmechanisme: "Hoe meer de bodem uitdroogt, hoe meer het zijn vermogen verliest om voor natuurlijke verkoeling te zorgen, waardoor de warmte zich sneller ophoopt."
Een systeem onder druk
De combinatie van recordwarme oceanen en een oververhit continent schetst een verontrustend beeld van een klimaat dat steeds verder uit balans raakt. Warme oceanen kunnen minder CO2 opnemen en vormen een broedplaats voor extremer weer. De situatie in de Noordzee, die al meer dan een half jaar in de greep is van een hittegolf, toont aan dat de opwarming niet langer een ver-van-ons-bedshow is, maar zich ook letterlijk voor onze kust afspeelt.