De Sahel, de semi-aride strook ten zuiden van de Sahara, ondergaat een opmerkelijke transformatie. Na decennia van aanhoudende droogte keren water en vegetatie terug in het gebied. Wetenschappers wijzen op een combinatie van factoren: de afname van steenkoolverbranding, intensievere moessonregens door klimaatopwarming, en de herontdekking van traditionele landbouwtechnieken.
Volgens berichtgeving van livescience.com heeft de verminderde uitstoot van zwaveldioxide door de wereldwijde daling van steenkoolgebruik een onverwacht neveneffect: schonere lucht zorgt ervoor dat meer zonlicht het aardoppervlak bereikt, wat de opwarming en daarmee de moessonactiviteit boven West-Afrika versterkt. Dit leidt tot extremere regenval in een regio die historisch geteisterd werd door droogte.
Aquifers vullen zich opnieuw
Hydrologen constateren dat de grondwaterlagen in de Sahel zich herstellen. De zwaardere regenbuien alleen verklaren deze heropleving echter niet volledig. Lokale gemeenschappen passen steeds vaker technieken toe om regenwater op te vangen en vast te houden, zoals het graven van wateropvangbekkens. Deze methoden, deels geïnspireerd op eeuwenoude landbouwpraktijken, blijken effectief in het aanvullen van ondergrondse watervoorraden.
Het Indiase Times of India meldde begin augustus 2026 dat water terugkeert naar gebieden ten zuiden van de Sahara, mede dankzij deze herontdekte technieken en het Great Green Wall-project. De Great Green Wall, in 2007 gelanceerd door de Afrikaanse Unie, evolueerde van een simplistisch bomenplantplan naar een lappendeken van milieuprojecten met als doel 100 miljoen hectare land te herstellen en 250 miljoen ton koolstof vast te leggen tegen 2030, aldus cntraveller.com.
Lokale initiatieven en internationale steun
De Belgische ontwikkelingsagentschap enabel.be is sinds mei 2022 actief met een regionaal klimaatprogramma in vier Sahellanden: Burkina Faso, Niger, Mali en Senegal. Het initiatief streeft ernaar om per land 10.000 hectare gedegradeerd land te herstellen – in totaal 40.000 hectare. Cruciaal daarbij is de betrokkenheid van lokale gemeenschappen via dialoog over het toekomstige gebruik van de gerehabiliteerde grond: landbouw, veeteelt of biodiversiteitsbehoud.
De vergroening beperkt zich niet tot de Sahel. yale.edu rapporteerde in juli 2024 dat droge gebieden wereldwijd groener worden, van Australië tot westelijk India en noordelijk China. De voornaamste oorzaak: de 50 procent gestegen CO2-concentratie in de atmosfeer sinds de pre-industriële tijd, die fotosynthese versnelt en planten efficiënter met schaars water laat omgaan.
Kanttekeningen bij het groene optimisme
Wetenschappers waarschuwen echter dat deze vergroening ook schaduwkanten kent. De extra vegetatie kan schaarse watervoorraden opslokken, ten koste van woestijnplanten en -dieren. Ook bestaat het risico dat inheemse ecosystemen verdrongen worden door snelgroeiende soorten die profiteren van het CO2-bemestingseffect.
De transformatie van de Sahel blijft een complex samenspel van klimaatverandering, menselijk ingrijpen en natuurlijke variabiliteit. Voor miljoenen bewoners betekent de terugkeer van water niettemin een tastbare verbetering van hun levensomstandigheden. "Nu zijn onze levens veranderd," klinkt het uit de regio – een getuigenis van veerkracht in een van 's werelds meest kwetsbare klimaatzones.