Na bijna vijf decennia in de ruimte nadert de iconische Voyager-missie van NASA haar onvermijdelijke einde. De twee ruimtesondes, gelanceerd in 1977, hebben nog slechts een fractie van hun oorspronkelijke energie over en NASA moet steeds meer instrumenten uitschakelen om de missie levend te houden.
Instrumenten worden één voor één uitgeschakeld
Op 17 april 2026 gaf het Jet Propulsion Laboratory (JPL) in Californië opdracht om het Low-energy Charged Particles experiment (LECP) op Voyager 1 uit te schakelen, meldt NASA. Dit instrument had bijna ononderbroken gefunctioneerd sinds de lancering 49 jaar geleden en verzamelde cruciale gegevens over geladen deeltjes, ionen, elektronen en kosmische straling vanuit zowel ons zonnestelsel als de bredere Melkweg.
Eerder, op 25 februari 2025, werd al het cosmic ray subsystem experiment op Voyager 1 uitgeschakeld, gevolgd door de low-energy charged particle instrument op Voyager 2 op 24 maart 2025, scitechdaily.com. Ondanks deze maatregelen blijven er nog drie wetenschappelijke instrumenten actief op elk ruimtevaartuig.
Energiecrisis in de diepte van de ruimte
De Voyager-sondes worden aangedreven door radioisotoop-thermische generatoren die elektriciteit opwekken uit de warmte van vervalend plutonium. Bij de lancering in 1977 produceerden beide sondes ongeveer 470 watt aan energie, maar dat vermogen neemt jaarlijks met ongeveer 4 watt af. Na bijna vijf decennia is er nog maar een fractie van die oorspronkelijke capaciteit over.
"De Voyagers zijn sinds hun lancering deep space rocksterren geweest, en we willen dat zo lang mogelijk zo houden," verklaarde Suzanne Dodd, projectmanager van de Voyager-missie bij JPL, nasa.gov. "Maar de elektrische energie raakt op. Als we nu geen instrument op elke Voyager uitschakelen, zouden ze waarschijnlijk nog maar een paar maanden energie hebben voordat we het einde van de missie zouden moeten afkondigen."
Risicovol 'Big Bang'-manoeuvre gepland
Voor 2026 staat een gewaagde operatie op de planning die mogelijk de levensduur van beide sondes kan verlengen. Deze zogenaamde 'Big Bang'-manoeuvre moet het energieverbruik verder verminderen en zou het uitschakelen van een volgend wetenschappelijk instrument met minstens een jaar kunnen uitstellen, space.com.
De details van deze risicovolle operatie zijn nog niet volledig bekendgemaakt, maar ingenieurs hopen hiermee kostbare extra tijd te winnen. Mogelijk zou het manoeuvre zelfs kunnen leiden tot het later weer activeren van eerder uitgeschakelde instrumenten, hoewel dat nog onzeker is.
Unieke positie in de interstellaire ruimte
Voyager 1 en Voyager 2 zijn de enige door mensen gemaakte objecten die zich in de interstellaire ruimte bevinden – het gebied buiten de beschermende bel van zonnewind en magnetische velden die door de zon wordt gecreëerd. Voyager 1 bereikte deze mijlpaal in 2012, gevolgd door Voyager 2 in 2018.
Beide sondes reizen met een snelheid van ongeveer 56.000 kilometer per uur door de ruimte en bevinden zich op meer dan 24 miljard kilometer van de aarde. npr.org duurt het inmiddels meer dan 22 uur voordat een signaal van Voyager 1 de aarde bereikt – en nog eens 22 uur voordat een antwoord terug is.
De instrumenten die nog actief zijn, leveren unieke gegevens over de interstellaire ruimte die nergens anders verkregen kunnen worden. Het LECP-instrument heeft bijvoorbeeld drukgolven en veranderingen in deeltjesdichtheid buiten de heliosfeer gedetecteerd – informatie die cruciaal is voor ons begrip van de kosmische omgeving waarin ons zonnestelsel zich bevindt.
Erfenis van een historische missie
Oorspronkelijk ontworpen voor een vijfjarige missie om de reuzenplaneten van ons zonnestelsel te verkennen, hebben beide Voyager-sondes hun verwachte levensduur met decennia overschreden. Ze leverden baanbrekende beelden en gegevens van Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus, en ontdekten nieuwe manen, ringen en atmosferische verschijnselen.
Van de oorspronkelijke tien wetenschappelijke instrumenten aan boord van elke sonde zijn er inmiddels meerdere uitgeschakeld. Sommige instrumenten, specifiek ontworpen voor planetaire flybys, werden al uitgeschakeld nadat beide sondes hun verkenning van de gasreuzen hadden voltooid, livescience.com.
Met nog maar enkele jaren te gaan voordat de energie volledig opraakt, blijft de vraag hoelang de Voyager-missie nog kan doorgaan. Elke maand extra betekent meer unieke wetenschappelijke gegevens uit een gebied van de ruimte dat geen enkel ander ruimtevaartuig ooit heeft bereikt. De ingenieurs bij NASA doen er alles aan om deze historische missie zo lang mogelijk voort te zetten, maar het einde komt onvermijdelijk dichterbij.