In de lente van 1960 begon een 29-jarige astronoom met opvallend wit haar aan een experiment dat de astronomie voorgoed zou veranderen. Frank Drake, werkzaam bij het National Radio Astronomy Observatory in West Virginia, startte op een koude ochtend met het scannen van nabijgelegen sterren op radiosignalen van buitenaardse beschavingen. Met een bescheiden budget van 2.000 dollar en toegang tot een radiotelescoop die gevoelig genoeg werd geacht om transmissies van andere werelden te detecteren, zette Drake de eerste moderne wetenschappelijke zoektocht naar buitenaardse intelligentie in gang.
Een controversiële onderneming
Het zoeken naar intelligent buitenaards leven werd in die tijd beschouwd als slechte wetenschap, nationalgeographic.com. De zoektocht naar bewijs van buitenaardse technologieën behoorde nog steeds tot het domein van goedkope sciencefiction. Toch was Drake bereid het risico te nemen om erachter te komen of de kosmos net zo rijk bevolkt is als de oceanen op aarde, of dat de mensheid alleen ronddrijft in een diep stille interstellaire leegte.
Het experiment dat Drake uitvoerde, kreeg de naam Project Ozma — vernoemd naar de prinses uit de Oz-verhalen van L. Frank Baum. universetoday.com was dit de eerste toegewijde zoektocht naar buitenaardse intelligentie buiten ons zonnestelsel. Waar wetenschappers zich eerder hadden beperkt tot het zoeken naar signalen van Mars en Venus, richtte Drake zijn blik op verre sterren.
Theoretische onderbouwing
De wetenschappelijke basis voor Drakes experiment was kort daarvoor gelegd door Cornell-natuurkundigen Giuseppe Cocconi en Philip Morrison. In september 1959 publiceerden zij een artikel getiteld "Searching for Interstellar Communications", waarin ze betoogden dat radiotelescopen gevoelig genoeg waren geworden om transmissies van andere sterrenstelsels te detecteren.
Cocconi en Morrison formuleerden ook de fundamentele uitdagingen waarmee SETI-onderzoekers te maken zouden krijgen. Zoals ze schreven: er bestonden nog geen theorieën die een betrouwbare schatting mogelijk maakten van de waarschijnlijkheid van planeetvorming, het ontstaan van leven, en de evolutie van leven met geavanceerde wetenschappelijke capaciteiten.
De Drake-vergelijking
Deze theoretische uitdagingen inspireerden Drake tot het formuleren van zijn beroemde vergelijking, die een fundamenteel principe zou worden binnen het SETI-onderzoek. seti.org, zoals deze bekend werd, biedt een raamwerk om het aantal detecteerbare beschavingen in onze Melkweg te schatten door verschillende factoren met elkaar te vermenigvuldigen: de stervorming in ons sterrenstelsel, het percentage sterren met planeten, het aantal bewoonbare planeten per planetenstelsel, en de fractie daarvan waar daadwerkelijk leven ontstaat.
De vergelijking omvat ook factoren als de kans dat leven intelligentie ontwikkelt, de fractie van intelligente beschavingen die detecteerbare technologie ontwikkelt, en de tijdsduur dat zulke beschavingen signalen uitzenden. Hoewel veel van deze variabelen nog steeds onbekend zijn, heeft de vergelijking generaties wetenschappers geholpen om gestructureerd na te denken over de kans op buitenaards leven.
Blijvende erfenis
Project Ozma leverde geen detectie van buitenaardse signalen op, maar legde wel de basis voor alle SETI-experimenten die zouden volgen. Drake, die inmiddels wordt beschouwd als de "vader van SETI" vanwege zijn baanbrekende werk, bleef zijn hele carrière toegewijd aan deze zoektocht. seti.org beschouwt Project Ozma als het startpunt van observationeel SETI-onderzoek.
De 25-meter Howard E. Tatel-radiotelescoop die Drake gebruikte bij het Green Bank Observatory, staat symbool voor een keerpunt in de astronomie. Het experiment markeerde het moment waarop de zoektocht naar buitenaards leven transformeerde van speculatieve sciencefiction naar legitiem wetenschappelijk onderzoek.
Zestig jaar later blijft de vraag die Drake zich stelde onbeantwoord, maar zijn pionierswerk heeft een heel wetenschappelijk veld geïnspireerd. Moderne SETI-projecten gebruiken geavanceerdere technologie en zoeken over bredere frequentiebanden, maar ze bouwen allemaal voort op de fundamenten die Drake in 1960 legde. britannica.com blijft Project Ozma een mijlpaal in de geschiedenis van de radioastronomie en de zoektocht naar buitenaardse intelligentie.