Vlaamse universiteiten hebben een officiële klacht ingediend bij de Europese Ombudsman omdat zij geen duidelijk standpunt krijgen van de Europese Commissie over academische samenwerkingen met Israël. De instellingen pleiten voor een uniform Europees kader om op een juridisch veilige manier om te kunnen gaan met problematische partnerschappen.
Volgens berichtgeving van vrtnws.be is de klacht ingediend via de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR). De kern van het conflict draait om de deelname van Israëlische entiteiten aan onderzoeksprojecten binnen het EU-programma Horizon Europe. De universiteiten willen weten op basis van welke criteria de Europese Commissie de deelname van deze partners beoordeelt en hoe internationale mensenrechtenverplichtingen in deze projecten worden gewaarborgd.
Een belangrijk knelpunt is de juridische onzekerheid die ontstaat wanneer een universiteit besluit een samenwerking te beëindigen. Rector Petra De Sutter van de UGent stelt in een verklaring dat er momenteel geen helder Europees kader is voor instellingen die mensenrechtenoverwegingen willen laten doorwegen in hun onderzoek. De universiteiten vrezen dat zij zonder duidelijke richtlijnen geconfronteerd kunnen worden met schadeclaims als zij uit een project stappen.
De druk op de universiteiten, en in het bijzonder de UGent, is reeds groot door aanhoudende pro-Palestijnse protesten. Actievoerders eisen een volledige academische boycot van Israël, wat inhoudt dat elke vorm van samenwerking moet worden stopgezet. De UGent heeft echter aangegeven niet bereid te zijn tot een totale boycot. Wel zijn er concrete stappen gezet: de universiteit is reeds uitgetreden uit het onderzoeksproject OSTEONET.
Volgens lopen er momenteel vijf uitstapprocedures, waarbij de UGent verwacht dat in zeker vier van deze gevallen de samenwerking definitief zal worden stopgezet. De spanningen op de campus waren eerder dit jaar tastbaar; in mei liep een protestactie uit de hand, waardoor de politie moest ingrijpen om een groep actievoerders te ontzetten.
De klacht bij de Europese Ombudsman is een poging om de verantwoordelijkheid voor de beoordeling van deze samenwerkingen gedeeltelijk bij de Europese Commissie te leggen. De universiteiten zoeken hiermee naar een uitweg waarbij zij zowel hun ethische en mensenrechtelijke standpunten kunnen handhaven als hun juridische positie binnen Europese projecten kunnen beschermen.