De Europese privacytoezichthouder (EDPS) heeft haar zorgen geuit over een voorstel om de bevoegdheden van Europol, het agentschap voor rechtshandhavingssamenwerking binnen de Europese Unie, aanzienlijk te vergroten. Volgens de toezichthouder brengt de voorgestelde hervorming van de regelgeving "ernstige risico's" met zich mee voor de privacy van burgers.
Het kernpunt van de kritiek is de gewenste uitbreiding van de dataverwerkingscapaciteiten van het agentschap. In een officieel advies stelt de EDPS dat de nieuwe regels Europol in staat zouden kunnen stellen om gegevens te verwerken van personen die geen enkele vastgestelde link hebben met strafrechtelijke onderzoeken of procedures. Deze gegevens zouden bovendien voor een onbepaalde en verlengde periode bewaard kunnen worden. Volgens berichtgeving van tweakers.net ziet de privacywaakhond hierin een gevaarlijke ontwikkeling in de balans tussen veiligheid en privacy.
De Europese Commissie presenteerde in juni een plan om Europol te transformeren tot een centraal systeem waar politiekorpsen data kunnen uitwisselen en analyseren met behulp van de nieuwste technologieën. Dit initiatief maakt deel uit van een bredere strategie om de Europese justitie en veiligheid te versterken, zoals gemeld door politico.eu.
Wojciech Wiewiórowski, de Europese privacytoezichthouder, benadrukt dat fundamentele rechten niet opgeofferd mogen worden in de jacht op veiligheid. In een verklaring via eunews.it pleit hij voor robuuste waarborgen en effectief toezicht. Hoewel de EDPS het doel om de rol van Europol te versterken in principe ondersteunt, eist de toezichthouder striktere limieten op de doeleinden en de bewaartermijnen van de verzamelde data.
Daarnaast vraagt de EDPS om heldere criteria om te bepalen wanneer dataverwerking werkelijk noodzakelijk is. Ook moeten de regels omtrent de toegang tot en het toezicht op de gebruikte systemen aanzienlijk worden verduidelijkt om misbruik te voorkomen.
Voor de tech-gemeenschap en privacy-experts is deze ontwikkeling cruciaal. De verschuiving naar een centraal, technologisch geavanceerd analysecentrum voor politiedata verhoogt het risico op massasurveillance en foutieve profilering als er geen strikte juridische kaders zijn. De waarschuwing van de EDPS onderstreept de spanning tussen de wens van overheden om 'big data' in te zetten voor misdaadbestrijding en de noodzaak om de digitale integriteit van individuen te beschermen.