In de Brusselse publieke ruimte blijft het gevoel van onveiligheid onder queer personen een hardnekkig probleem. Hoewel stedelijke autoriteiten vaak inzetten op fysieke aanpassingen om de veiligheid te verhogen, blijkt uit recent onderzoek dat deze maatregelen voor de queer gemeenschap onvoldoende effect hebben. De focus bij deze groep ligt minder op infrastructurele zaken en meer op de sociale dynamiek van een specifieke locatie.
Sociale interactie versus fysieke omgeving
Volgens berichtgeving van bruzz.be is de aanwezigheid van andere mensen de doorslaggevende factor in hoe veilig queer personen zich voelen. Voor velen is de vraag wie er op een bepaalde plek aanwezig is belangrijker dan hoe die plek er visueel uitziet. Dit betekent dat een straat met uitstekende verlichting nog steeds als onveilig kan worden ervaren wanneer de sociale omgeving als vijandig of potentieel bedreigend wordt ingeschat.
Deze dynamiek dwingt veel mensen uit de gemeenschap tot een vorm van zelfcensuur en aanpassingsgedrag om conflicten te vermijden. In een videoreeks van wordt dit geïllustreerd door het voorbeeld van personen die bewust bepaalde kledingstukken, zoals een rokje, niet dragen wanneer zij gebruikmaken van het openbaar vervoer. Dit preventieve gedrag is een direct gevolg van de angst voor agressie of negatieve reacties in de publieke ruimte.
Beperkingen van traditionele veiligheidsmaatregelen
De conclusie uit het onderzoek is dat gangbare stedenbouwkundige oplossingen — zoals het plaatsen van extra bewakingscamera's of het verbeteren van de straatverlichting — niet direct bijdragen aan het welzijn van de queer gemeenschap. De ervaren onveiligheid is namelijk niet geworteld in de fysieke staat van de omgeving, maar in de sociale interactie en de vrees voor discriminatie op basis van seksuele geaardheid of genderidentiteit.
Dit inzicht suggereert dat de benadering van stedelijke veiligheid moet verschuiven. Waar algemene maatregelen vaak gericht zijn op het voorkomen van criminaliteit in brede zin, is er voor de queer gemeenschap een specifieke behoefte aan een inclusieve sociale omgeving waarin diversiteit wordt geaccepteerd en gerespecteerd.
Bredere context van veiligheid in Brussel
Het onveiligheidsgevoel van de queer gemeenschap is onderdeel van een breder spectrum aan uitdagingen met betrekking tot de publieke ruimte in de hoofdstad. Terwijl er aandacht is voor het sociale veiligheidsgevoel, kampt Brussel daarnaast met diverse infrastructurele problemen. Zo is uit berichtgeving van vrt.be gebleken dat de toegankelijkheid van het openbaar vervoer nog tekortschiet, waarbij slechts een kwart van de bovengrondse MIVB-haltes volledig toegankelijk is voor mensen met een beperkte mobiliteit.
Daarnaast zijn er diverse lokale spanningen in verschillende gemeenten. In Sint-Gillis wordt bijvoorbeeld geprobeerd de leefbaarheid te verbeteren door drugswijken, zoals het Bethlehemplein, te vergroenen. In Schaarbeek zorgen projecten zoals de verkaveling van de Josaphatsite voor maatschappelijke onrust en veel reacties tijdens openbare onderzoeken, zoals verder uitgewerkt in updates van .
De problematiek rondom de queer gemeenschap onderstreept dat 'veiligheid' een relatief begrip is. Waar de één veiligheid associeert met een toegankelijke halte of een goed verlicht park, betekent veiligheid voor queer personen dat zij zich zonder angst voor hun identiteit of uiterlijk door de stad kunnen bewegen.