In ons eigen zonnestelsel volgen de planeten een relatief vlakke baan die nauw aansluit bij de rotatie van de zon. Hoewel er kleine afwijkingen zijn, is de structuur over het algemeen zeer geordend. Echter, in andere delen van het universum komen systemen voor waarbij de banen van planeten sterk gekanteld zijn. Een recent onderzoek naar het drievoudige sterrenstelsel GW Orionis werpt een nieuw licht op hoe deze architecturale wanorde ontstaat.
Het stelsel GW Orionis, dat zich op een afstand van circa 1.300 tot 1.500 lichtjaar van de aarde bevindt, wordt omringd door een complexe structuur van gas en stof. In plaats van één enkele, vlakke schijf, bestaat dit systeem uit meerdere ringen die niet met elkaar zijn uitgelijnd. Volgens berichtgeving van universetoday.com staan de binnenste, middelste en buitenste ringen elk onder een andere hoek, wat doet denken aan drie hula-hoeps die in verschillende richtingen in de ruimte hangen.
De oorzaak van deze bijzondere configuratie lijkt te liggen bij een externe aanvoer van materie. Onderzoekers hebben vastgesteld dat een gigantische gasstroom, die ongeveer een biljoen mijlen lang is, het systeem voedt. Deze zogenaamde 'streamer' botst tegen de protoplanetaire schijf aan, wat een destabiliserend effect heeft op de structuur. In een publicatie van de ufl.edu wordt uitgelegd dat de hoek waaronder dit gas de schijf raakt, nauw overeenkomt met de hoek van de buitenste ring, wat suggereert dat de gasstroom de schijf daadwerkelijk heeft doen kantelen.
Om deze kosmische rivier in kaart te brengen, maakten wetenschappers gebruik van gegevens van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). Door de analyse van specifieke isotopologen van koolstofmonoxide konden zij zowel de omvang als de snelheid van de gasstroom bepalen. Zoals beschreven door msn.com, bevestigt deze studie dat moleculaire wolkenstroomers een directe impact kunnen hebben op de oriëntatie van ringen waarin planeten worden gevormd.
Deze ontdekking heeft belangrijke implicaties voor de bredere astronomie. Waar men voorheen vaak keek naar de zwaartekrachtinvloed van sterren binnen een systeem om misuitlijningen te verklaren, wijst dit onderzoek op de cruciale rol van externe gasaanvoer. Volgens een artikel van scienmag.com biedt dit een natuurlijke verklaring voor waarom sommige planetenstelsels in het heelal niet in een ordelijke, vlakke lijn zijn uitgelijnd, maar juist in willekeurige richtingen staan.
De resultaten suggereren dat dergelijke gasstromers mogelijk vaker voorkomen dan gedacht, wat zou betekenen dat de uiteindelijke banen van planeten in veel systemen worden bepaald door chaotische externe invloeden tijdens hun vroege vorming. De volgende stap voor de onderzoekers is om een groter aantal jonge sterren te analyseren om te bepalen hoe universeel dit fenomeen is.