In de tropische Pacific ontwikkelt zich momenteel een weersfenomeen dat in intensiteit en snelheid alle historische records dreigt te verbrijzelen. Recente analyses van diverse voorspellingsmodellen wijzen op een zeer grote kans dat de huidige El Niño de sterkste gebeurtenis wordt sinds de start van de systematische waarnemingen anderhalve eeuw geleden. De snelheid waarmee de watertemperaturen stijgen, wekt grote verbazing bij klimaatdeskundigen.
Uit een analyse van veertien verschillende modellen, die honderden simulaties uitvoerden, blijkt dat er een kans van 90 procent bestaat dat deze gebeurtenis de krachtigste ooit wordt. Volgens berichtgeving van newscientist.com wordt verwacht dat de temperatuur van het zeewater in de tropische Pacific een piek zal bereiken die maar liefst 3,6°C boven het normale gemiddelde ligt.
Om de schaal van deze stijging te begrijpen, is een vergelijking met het vorige record noodzakelijk. Tijdens de El Niño-periode van 2015-2016 steeg de temperatuur met 2,75°C boven het gemiddelde. De huidige prognoses suggereren dus een overschrijding van het vorige record met een ongekende marge. Zeke Hausfather, verbonden aan de non-profitorganisatie Berkeley Earth, gaf aan dat deze cijfers zelfs voor experts schokkend zijn. Hij merkte op dat de mediaan van alle gebruikte modellen al een stijging van 0,8°C boven het vorige record voorspelt, wat leidt tot een situatie die als record-verbrijzelend kan worden bestempeld, zo meldt .
Het mechanisme van de opwarming
Een El Niño ontstaat wanneer de winden in de tropen aan de oostzijde in kracht afnemen. Normaal gesproken wordt warm water naar de zogenaamde 'Warm Pool' in het westelijke deel van de Pacific geduwd, maar bij een verzwakking van de wind stroomt dit warme water terug naar het oosten. Dit proces creëert een zelfversterkende cyclus: de neerslag verschuift naar het oosten, wat de winden verder verzwakt en de opwarming van het oceaanwater versnelt.
Hoewel El Niño een natuurlijk cyclisch proces is, vindt deze specifieke gebeurtenis plaats in een tijd waarin de aarde al een structurele opwarming van ongeveer 1,4°C doormaakt. De combinatie van deze globale klimaatverandering en de natuurlijke hittepuls van een super El Niño zorgt voor een gevaarlijke cumulatie van warmte. Deze interactie kan leiden tot extreme weersomstandigheden op wereldschaal, zoals beschreven door .
Een explosieve start
Wat deze specifieke gebeurtenis bijzonder maakt, is de snelheid van de ontwikkeling. In het centraal-oostelijke deel van de Pacific zijn de zeewatertemperaturen inmiddels al met 2,1°C boven het gemiddelde gestegen. Ter vergelijking: tijdens de El Niño van 1997-1998, die lange tijd als de snelst ontwikkelende gebeurtenis werd beschouwd, was de stijging op dit punt in het jaar 1,6°C.
Door deze explosieve start valt de gebeurtenis slechts een maand na aanvang al in de categorie 'zeer sterk' of 'super'. Omdat een El Niño doorgaans pas in de late herfst of winter zijn absolute piek bereikt, vrezen meteorologen voor een scenario dat in vakliteratuur een "Godzilla El Niño" wordt genoemd. De gevolgen van een dergelijke extreme verschuiving in de atmosfeer- en oceaanstromingen zijn historisch gezien zeer disruptief. In het verleden waren sterke El Niño-events verantwoordelijk voor extreme neerslag in Zuid-Azië en zware droogtes in andere regio's. Gezien de huidige intensiteit wordt verwacht dat de impact op de wereldwijde weerpatronen aanzienlijk groter zal zijn dan bij alle voorgaande records, aldus .