Hongarije moet voor het eerst in 44 jaar zijn enige kerncentrale volledig stilleggen. De aanhoudende hittegolf in Centraal-Europa heeft gezorgd voor een historisch lage waterstand in de Donau, waardoor de Paks-kerncentrale onvoldoende koelwater kan aanzuigen. Premier Péter Magyar maakte de maatregel zondag bekend en waarschuwde voor een naderende energiecrisis.
Kerncentrale draaide al op minimale capaciteit
De Paks-kerncentrale, gelegen ten zuiden van de hoofdstad Boedapest, levert normaal gesproken 45 tot 50 procent van alle elektriciteit in Hongarije. Door de dalende waterstand in de Donau kon de centrale al dagenlang niet meer op volle kracht werken. Volgens vrt.be produceerde de centrale nog slechts een kwart van haar normale capaciteit, goed voor minder dan 500 megawatt. De oorzaak lag niet bij de reactoren zelf, maar bij het ontbreken van voldoende koelwater uit de rivier.
In de nacht van zaterdag op zondag werd omstreeks 1:30 uur lokale tijd de voorlaatste energie-unit stilgelegd, waarna de totale energieopwekking daalde tot een kritieke 240 megawatt. De volledige stilstand van de laatste reactor staat gepland voor maandag, aldus Pravda NL.
Noodmaatregelen van de Hongaarse regering
De Hongaarse overheid heeft inmiddels het hoogste waarschuwingsniveau voor extreme hitte afgekondigd. Premier Magyar riep burgers op hun stroomverbruik drastisch te beperken. Ook aan grootverbruikers in het bedrijfsleven werd gevraagd het verbruik te verminderen. Volgens wordt overheidspersoneel verplicht om thuis te werken en gaan de lichten in overheidsgebouwen uit. Daarnaast wordt goederenvervoer per spoor tijdens piekuren stilgelegd.
De stilstand van de centrale kan mogelijk enkele weken duren, afhankelijk van de weersomstandigheden en het herstel van het waterpeil in de Donau.
Import van stroom en internationale hulp
Omdat de Paks-centrale normaal bijna de helft van de Hongaarse elektriciteit levert, moet het land nu extra stroom importeren. Dat is aanzienlijk duurder dan eigen opwekking. Volgens nieuws.nl heeft de Slowaakse premier Robert Fico al hulp aangeboden aan Hongarije bij de stroomvoorziening. De kerncentrales in Slowakije draaien volgens Fico volgens de geplande capaciteit, waardoor er ruimte zou zijn om buurland te ondersteunen.
Eerste volledige stilstand in 44 jaar
De Paks-kerncentrale is de enige kerncentrale van Hongarije en is sinds de jaren tachtig in bedrijf. Het is voor het eerst in 44 jaar dat de installatie volledig wordt uitgeschakeld. Eerdere hittegolven leidden wel tot verminderde capaciteit, maar nooit tot een volledige shutdown, aldus hln.be.
De situatie onderstreept de kwetsbaarheid van kernenergie bij extreme weersomstandigheden. Kerncentrales zijn aangewezen op grote hoeveelheden koelwater, en bij langdurige droogte en hitte kan die voorziening in het gedrang komen. De aanhoudende klimaatverandering maakt dergelijke extreme weersituaties in toenemende mate waarschijnlijk, wat ook andere Europese landen voor vergelijkbare uitdagingen kan stellen.
Hongarije wacht nu op verkoelende regenval die het waterpeil in de Donau kan doen stijgen, zodat de kerncentrale weer veilig kan worden opgestart. Wanneer dat precies zal gebeuren, is op dit moment nog niet bekend.