Een recent onderzoek van Stanford Medicine suggereert dat vrouwen die tijdens de overgang een hormoontherapie volgden op basis van enkel estrogeen, minder pathologische kenmerken van de ziekte van Alzheimer in hun hersenen vertoonden. De resultaten van deze studie, die op 12 augustus 2026 in het vakblad Neurology werden gepubliceerd, baseren zich op autopsieonderzoeken om een direct verband vast te stellen tussen deze therapie en de afname van specifieke afzettingen in het brein.
Focus op postmortale analyse
In tegenstelling tot veel eerdere onderzoeken maakte deze studie gebruik van de zogenaamde 'gouden standaard' voor de diagnostiek van Alzheimer: het onderzoek van hersenweefsel na het overlijden. Volgens Hadi Hosseini, PhD, associate professor in psychiatry and behavioral sciences en senior auteur van het onderzoek, is deze aanpak uniek omdat er voorheen geen grootschalige analyse was uitgevoerd naar postmortale uitkomsten van Alzheimer in relatie tot hormoontherapie.
Uit de data komt naar voren dat vrouwen die uitsluitend estrogeen gebruikten, significant minder neurologische tekenen van de ziekte vertoonden dan vrouwen die geen hormoontherapie hadden ondergaan. Zoals beschreven door sciencenews.org, wijst dit erop dat de therapie gelinkt kan zijn aan een vermindering van ziektekenmerken in het brein, hoewel dit niet automatisch betekent dat de ziekte volledig wordt voorkomen.
De invloed van menopauze en gender
De ziekte van Alzheimer treft vrouwen vaker dan mannen; naar schatting is ongeveer tweederde van de patiënten vrouw. Wetenschappers proberen al lange tijd te verklaren waarom dit genderverschil bestaat. Een centrale hypothese is dat de menopauze een cruciale risicofactor vormt. Tijdens deze periode stopt de productie van rijpe eicellen door de eierstokken, wat leidt tot een sterke daling van de estrogeenspiegel.
Jennifer Bruno, cognitief neurowetenschapper aan Stanford University, stelt in een artikel van scientificamerican.com dat deze drastische afname van estrogeen mogelijk invloed heeft op de manier waarop het brein veroudert, wat de vatbaarheid voor Alzheimer zou kunnen verhogen.
Nuancering en medische context
De huidige bevindingen bieden een nieuw perspectief, aangezien sommige eerdere studies juist suggereerden dat menopauzehormoontherapie het risico op dementie zou kunnen verhogen. Volgens een bericht van stanford.edu wijzen de nieuwe resultaten echter specifiek in de tegenovergestelde richting voor de groep vrouwen die enkel estrogeen kregen toegediend.
Een belangrijk medisch detail is dat therapie met enkel estrogeen doorgaans wordt voorgeschreven aan vrouwen die geen baarmoeder meer hebben. Dit betekent dat een groot deel van de deelnemers in deze specifieke groep waarschijnlijk een hysterectomie had ondergaan voordat zij met de therapie startten.
Toekomstige implicaties
De resultaten bieden nieuwe wetenschappelijke aanknopingspunten om de kwetsbaarheid van vrouwen voor cognitieve achteruitgang beter te begrijpen. Zoals vermeld door commstrader.com, levert het onderzoek een sterk bewijs dat estrogeen na de menopauze het brein op manieren kan beschermen die nog niet volledig door de wetenschap zijn ontrafeld.
Hoewel de link tussen de therapie en de vermindering van pathologische afzettingen hoopgevend is, benadrukken de onderzoekers dat verder vervolgonderzoek noodzakelijk is. Dit is nodig om de exacte preventieve werking van estrogeen vast te stellen en te bepalen hoe dit in de klinische praktijk kan worden toegepast om het risico op dementie bij oudere vrouwen te verlagen.