De zeespiegel rond Australië en de Coral Triangle daalt. Niet een paar centimeter, maar tientallen centimeters. Oorzaak: een intense El Niño die enorm veel oceaanwater naar de oostelijke Grote Oceaan verplaatst. Die daling bedreigt cruciale ecosystemen zoals zeegrasvelden, koraalriffen en mangrovebossen.
Hoe water verhuist
Normaal gesproken — of tijdens La Niña — duwen passaatwinden warm oceaanwater richting het westen. Het water hoopt zich op langs de noordoostelijke kust van Australië. Tijdens een El Niño verzwakken die winden of slaan ze om. Het water stroomt dan terug naar de oostelijke Pacific.
Volgens berichtgeving van newscientist.com kan de zeespiegel in de oostelijke Pacific, nabij de evenaar, daardoor tot wel 40 centimeter stijgen. In de westelijke Pacific daalt de waterstand juist aanzienlijk. Kustgebieden in Noord-Australië en de Coral Triangle droogliegen daardoor.
Mangroves sterven van dorst
De gevolgen zijn vooral zichtbaar in de mangrovebossen. Norman Duke, verbonden aan de James Cook University, wijst op eerdere 'super El Niño's' zoals in 1982/83 en 2015/16. Die leidden al tot grootschalige sterfte onder mangroves in Noord-Australië.
In 2015 ging het om ongeveer 76 vierkante kilometer mangrove langs een kustlijn van 2000 kilometer in de Golf van Carpentaria. De oorzaak: de zeespiegel was gedurende minimaal zes maanden met 40 tot 50 centimeter gedaald.
Neerslag speelt daarbij een bepalende rol. Mangroves zijn afhankelijk van regelmatige overstromingen door het getij of andere vochtbronnen. Is de waterstand te laag én is er droogte, dan overleven de planten het niet. Duke stelt het droog: mangroves sterven in zo'n scenario simpelweg 'van dorst'. Hoe ernstig de huidige situatie wordt, hangt daarom sterk af van de regen die de komende tijd valt.
Ook koraal en zeegras in gevaar
Mangroves zijn niet de enige slachtoffers. Koraalriffen en zeegrasvelden zijn uiterst gevoelig voor schommelingen in de waterstand. Blijven ze door een dalende zeespiegel te lang aan de lucht blootgesteld, dan lopen ze onherstelbare schade op. De combinatie van lager water en klimatologische stress maakt deze ecosystemen in de westelijke Pacific momenteel zeer kwetsbaar.