Het klimaatdoel van 1,5 graad Celsius is niet meer haalbaar. Dat concludeert de Verenigde Naties in het meest recente Emissions Gap-rapport. De huidige trends wijzen erop dat de aarde tegen het einde van deze eeuw opwarmt met 2,8 graden boven het preindustriële niveau. Jarenlange waarschuwingen van wetenschappers hebben dus weinig veranderd: de noodzakelijke daling van de wereldwijde uitstoot blijft uit.
Overheden zetten wereldwijd onvoldoende stappen om hun economieën te decarboniseren, aldus de VN. Daarmee komen de internationaal afgesproken klimaatdoelen ernstig in gevaar.
Alleen nog via een 'overshoot'
Er bestaat theoretisch één route om de 1,5 graden-grens alsnog te halen: via een zogenaamde "overshoot". Daarbij stijgt de temperatuur op korte termijn wél boven de kritieke grens, om pas in de tweede helft van de eeuw weer te dalen. Dat vereist grootschalige technologieën voor globale koeling, zoals direct air capture, waarbij CO2 rechtstreeks uit de atmosfeer wordt gefilterd. Zoals beschreven door newscientist.com, is dit een uiterst optimistisch pad dat zeer strikte reducties vereist.
In dit beste scenario piekt de temperatuur tussen de 1,7 en 1,8 graden. Er is dan een kans van 50 procent dat de temperatuur tegen het jaar 2100 weer terugzakt naar 1,5 graad. Maar de weg daarheen is steil. De VN rekent voor dat de emissies ten opzichte van 2025 met 18 procent moeten dalen tegen 2030, met 45 procent tegen 2035 en met maar liefst 69 procent tegen 2040.
De huidige klimaatbeloften van landen schieten ver tekort. Op basis van de huidige plannen dalen de emissies tegen 2030 slechts met 5 tot 8 procent, en tegen 2035 met 11 tot 15 procent. Dit grote gat tussen beloften en noodzakelijke actie bevestigt de sombere prognose van een opwarming richting de 2,8 graden.
Wetenschappers zijn sceptisch
Veel wetenschappers twijfelen sterk aan de haalbaarheid van het overshoot-scenario. Het tempo waarmee de emissies moeten worden teruggedrongen, achten ze onrealistisch. Bovendien bestaat grote twijfel over de enorme hoeveelheid mechanische en natuurlijke koeling die na 2050 nodig zou zijn om de temperatuur weer te laten dalen.
Bob Watson, emeritus professor aan de University of East Anglia en voormalig voorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), stelt dat het onzeker is of een overshoot überhaupt mogelijk is. Volgens hem is het onduidelijk of de benodigde technologieën daadwerkelijk bestaan of op de vereiste schaal kunnen worden toegepast.
De conclusie van de VN is helder: zonder een radicale omslag in het wereldwijde klimaatbeleid en een versnelde transitie naar een koolstofarme economie worden de kritieke temperatuurgrenzen onvermijdelijk overschreden. Dat brengt grote ecologische risico's met zich mee voor de gehele planeet. De noodzaak voor onmiddellijke en drastische actie is volgens het rapport groter dan ooit.