Een team van astronomen heeft een ongebruikelijke verklaring aangedragen voor een intense uitbarsting van gammastraling in een ver sterrenstelsel. Volgens de onderzoekers zou deze gebeurtenis het resultaat kunnen zijn van een zeldzame opeenvolging van stellaire instortingen, waarbij meerdere objecten in een korte tijdspanne betrokken waren.
De gebeurtenis, die in de wetenschappelijke wereld bekendstaat als GRB 220101A, werd op 1 januari 2022 opgemerkt door het Neil Gehrels Swift Observatory. Na een analyseperiode van vier jaar concludeert een onderzoeksgroep onder leiding van Remo Ruffini, verbonden aan het International Center for Relativistic Astrophysics Network in Italië, dat er sprake was van een uiterst complex proces. Zoals beschreven in een artikel van newscientist.com, wijst het scenario op een kettingreactie van kosmische proporties.
Het proces begon naar belief van de onderzoekers met de ineenstorting van de kern van een massieve, oude ster die bestond uit een mengsel van zuurstof en koolstof. Bij deze eerste explosie kwam een wolk van elektronen en positronen vrij. De wetenschappers hanteren hiervoor de term "HB-supernova", een verwijzing naar de natuurkundige Homi Bhabha. Deze wolk van geladen deeltjes raakte vervolgens een nabijgelegen witte dwerg, wat volgens de berichtgeving van leidde tot een tweede ineenstorting en een tweede supernova-explosie, slechts 3,5 seconden na de eerste.
De impact van deze tweede explosie triggerde vervolgens een derde object in de omgeving: een andere neutronenster. Deze interactie veroorzaakte de meest intense energie-uitbarsting van het hele proces, waarna deze neutronenster definitief instortte en transformeerde tot een zwart gat. Tegelijkertijd zorgde neerslaand materiaal ervoor dat de eerder gevormde neutronenster extreem snel ging roteren. Hierdoor ontstond een pulsar, een ster die door zijn rotatie en magnetische velden regelmatige stralen uitzendt. Ruffini bestempelt dit geheel als het meest complexe systeem dat ooit in de astrofysica is waargenomen, aldus .
Hoewel de reconstructie van het Italiaanse team zeer gedetailleerd is, heerst er binnen de wetenschappelijke gemeenschap niet overal consensus. Andere experts betuigen hun scepsis over de conclusies. Zij beargumenteren dat de huidige bewijslast mogelijk onvoldoende is om een dergelijk ongebruikelijk scenario definitief te bevestigen en dat de conclusies op dit moment mogelijk prematuur zijn, zoals vermeld door .
De discussie rondom GRB 220101A illustreert de grote uitdagingen bij het interpreteren van data uit verre sterrenstelsels. Hoewel de energieprofielen en de timing van de uitbarstingen passen bij het model van opeenvolgende supernovae, blijft de exacte aard van dit fenomeen een onderwerp van debat tot er meer bewijzen of nieuwe waarnemingen beschikbaar komen.