Astronomen hebben een zeldzame stroom sterren ontdekt in een ultra-diffuus sterrenstelsel, wat nieuwe mogelijkheden opent voor het bestuderen van de onzichtbare donkere materie in het universum.
Een onderzoeksteam, onder leiding van PhD-student Julie Kiel Holm van de Universiteit van Kopenhagen, heeft een stellaire stroom vastgesteld die zich over een afstand van meer dan 3.000 lichtjaar uitstrekt. Deze stroom is afkomstig van een bolvormig cluster in het ultra-diffuse sterrenstelsel UGC9050-Dw1. Volgens berichtgeving van universetoday.com lijkt de vorm van deze stroom te zijn beïnvloed door de aanwezigheid van donkere materie.
De uitdaging van donkere materie
Donkere materie vormt een van de grootste mysteries in de astronomie. Hoewel het materiaal het universum doordringt, is het onzichtbaar omdat het geen licht uitzendt of absorbeert. De enige manier waarop wetenschappers het bestaan ervan kunnen bevestigen, is door de zwaartekrachteffecten te observeren die het uitoefent op zichtbare, gewone materie.
De ontdekking in UGC9050-Dw1 is bijzonder omdat dergelijke sterrenstromen voorheen alleen in de Melkweg waren waargenomen. Het sterrenstelsel UGC9050-Dw1 bevindt zich op een afstand van ongeveer 115 miljoen lichtjaar van de aarde. Om deze stroom te identificeren en te analyseren, maakten de onderzoekers gebruik van beelden van de Hubble Space Telescope en de Canada-France-Hawai'i Telescope.
Kenmerken van ultra-diffuse sterrenstelsels
UGC9050-Dw1 behoort tot de categorie van de ultra-diffuse sterrenstelsels. Deze stelsels kenmerken zich door een zeer lage lichtintensiteit, wat wordt veroorzaakt door een gering aantal sterren en een gebrek aan gas dat nodig is voor de vorming van nieuwe sterren. Hoewel ze qua omvang vergelijkbaar kunnen zijn met de Melkweg, beschikken ze over een veel lagere massa.
De wetenschappelijke gemeenschap probeert nog steeds te achterhalen hoe deze stelsels ontstaan. Eén mogelijke theorie is dat ze het resultaat zijn van interacties waarbij sterren uit sterrenstelsels en hun clusters worden weggerukt. Vanwege de extreme zwakheid van deze stelsels is het detecteren van objecten zoals stellaire stromen doorgaans zeer moeilijk. Professor Sarah Pearson van de Universiteit van Kopenhagen stelt dat deze vondst belangrijke implicaties heeft voor het bestuderen van de details in verre ultra-diffuse stelsels.
Context van bredere wetenschappelijke en culturele activiteiten
Terwijl astronomen de mysteries van het heelal ontrafelen, vinden er op aarde diverse andere academische en artistieke projecten plaats. Zo is er binnen de academische wereld in België voortdurende activiteit bij instellingen zoals de KU Leuven, waar onderzoek wordt gedaan binnen diverse faculteiten, waaronder het Institute of Tax Law. Op het gebied van marien onderzoek richt het lifewatch.be zich op diverse thema's zoals biodiversiteit, klimaatverandering en mariene geowetenschappen in de Noordzee.
Naast wetenschappelijk onderzoek is er in de regio Gent en Brussel een levendige culturele scene. Zo organiseert de choreografe Meg Stuart via damagedgoods.be in het najaar van 2026 een performatieve residentie genaamd 'Ricochet Days' in S.M.A.K. te Gent. Tegelijkertijd worden in Brussel artistieke exploraties gepresenteerd, zoals de tentoonstelling van Lore Stessel bij rossicontemporary.be, die de relatie tussen het menselijk lichaam en zijn omgeving onderzoekt via fotografische prints op canvas.
De ontdekking van de sterrenstroom in UGC9050-Dw1 markeert een belangrijke stap in het begrijpen van de interactie tussen zichtbare materie en de onzichtbare krachten van donkere materie buiten onze eigen Melkweg.