De Vrije Universiteit Brussel (VUB) voert een grootschalig onderzoek uit naar het veiligheidsgevoel in de Brusselse straten. Met behulp van de innovatieve 'Moment-app' verzamelen onderzoekers real-time gegevens over hoe burgers zich op specifieke locaties en tijdstippen in de hoofdstad voelen. De eerste resultaten wijzen uit dat de fysieke context van de omgeving een grotere impact heeft op het gevoel van onveiligheid dan persoonlijke kenmerken zoals geslacht of leeftijd.
De invloed van de omgeving
Hoewel er vaak wordt gefocust op demografische verschillen, tonen de eerste bevindingen van het project aan dat de inrichting van de openbare ruimte cruciaal is. Volgens bruzz.be wordt ongeveer 70 procent van het onveiligheidsgevoel beïnvloed door de omgeving zelf. Factoren zoals de aanwezigheid van verlichting, de zichtbaarheid op straat, de staat van de straatverlichting en de inrichting van de openbare ruimte spelen hierbij een sleutelrol.
Onderzoeker Petrus Te Braak van de onderzoeksgroep Brispo benadrukt dat het gevoel van veiligheid sterk wordt bepaald door de combinatie van waar en wanneer iemand zich op een bepaalde plek bevindt. Dit blijkt volgens hem zelfs belangrijker dan persoonlijke kenmerken zoals leeftijd of geslacht. In een eerder stadium werd de methodiek al getest op de VUB-campus in Elsene, waarbij bleek dat de tijd een bepalende factor is; de studenten voelden zich daar zelden onveilig, behalve tijdens specifieke evenementen zoals studentenfuiven vrt.be.
De techniek achter het onderzoek
Om deze subjectieve ervaringen objectief in kaart te brengen, is de 'Moment-app' ontwikkeld. De werking van deze app wordt vergeleken met de populaire BeReal-app, omdat het gebruikers op het exacte moment van de ervaring korte vragen stelt . Wanneer een gebruiker via zijn locatie wordt herkend, krijgt hij een korte vragenlijst toegestuurd waarin hij kan aangeven of hij zich veilig voelt en waarom. Dit maakt het mogelijk om variabelen zoals afval op straat, gebrekkige verlichting of een gebrek aan groen direct te koppelen aan het subjectieve gevoel van de voorbijganger.
Het project, dat deel uitmaakt van het MOMENT-GPS-onderzoek, werd gefinancierd via een investering van de VUB Onderzoeksraad. Volgens een aankondiging van de VUB werd er 568.000 euro toegewezen aan dit specifieke project om gendergerelateerde onveiligheidssituaties in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in kaart te brengen.
Vooruitblik en uitbreiding
Het onderzoek heeft inmiddels al meer dan 3.000 beoordelingen opgeleverd, afkomstig van zowel Brusselaars als bezoekers van buiten de stad . De onderzoekers merken op dat de ervaringen rond metrostations vaker als onveilig worden ervaren, hoewel er nog geen harde conclusies per specifieke locatie kunnen worden getrokken.
De VUB roept nu op om meer deelname, met name vanuit wijken buiten het stadscentrum, om een representatiever beeld van de gehele hoofdstad te krijgen. De veranderende weersomstandigheden en het warmere weer kunnen namelijk invloed hebben op het gedrag van mensen en daarmee op de verzamelde data, aangezien burgers meer tijd in parken en de openbare ruimte doorbrengen . Het onderzoek loopt nog door tot het einde van de zomer, met als uiteindelijk doel het creëren van een veiligheidsbarometer voor de stad.