Een theoretisch voorstel om een laserstraal te genereren uit neutrino's, de zogenaamde 'spookdeeltjes' van het universum, is volgens recente analyses niet haalbaar. Hoewel het concept aanvankelijk werd gezien als een potentiële revolutie in de fundamentele fysica, wijst nieuw wiskundig bewijs op onoverkomelijke barrières die de constructie van een dergelijk apparaat onmogelijk maken.
Neutrino's vormen een van de grootste raadsels binnen de moderne natuurkunde. Sinds de jaren 40 worden deze deeltjes bestudeerd, maar ze blijven uiterst moeilijk te analyseren omdat ze nauwelijks interactie hebben met andere materie. Hierdoor blijven cruciale eigenschappen, zoals hun exacte massa, tot op heden onduidelijk. Het idee van een neutrinolaser was bedoeld om deze ongrijpbaarheid te omzeilen en de deeltjes nauwkeuriger in kaart te brengen.
Het oorspronkelijke concept werd in 2025 naar voren gebracht door Ben Jones van de University of Manchester en Joseph Formaggio van het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Hun methode steunde op het gebruik van duizenden radioactieve atomen die extreem gekoeld zouden worden. Het doel was om deze atomen te brengen in een Bose-Einsteincondensaat (BEC), een specifieke quantumtoestand waarin alle atomen dezelfde staat delen. Volgens de theorie zouden de neutrino-emissies die vrijkomen bij het verval van deze atomen versterkt worden, wat zou resulteren in een coherente, laserachtige bundel.
Deze optimistische visie stuitte echter op kritiek van Wolfgang Ketterle, een Nobelprijswinnaar verbonden aan het MIT en een pionier op het gebied van Bose-Einsteincondensaten. Ketterle uitte direct zijn twijfels over de haalbaarheid van het plan. Om deze zorgen te onderbouwen, voerden hij en zijn team twee uitgebreide wiskundige onderzoeken uit. Zoals beschreven in een artikel van newscientist.com, bevestigen deze analyses dat neutrino's te 'glibberig' zijn om op deze wijze te worden beheerst. De resultaten maken duidelijk dat het ontwerp voor een neutrinolaser in de praktijk niet gerealiseerd kan worden.
Naast de theoretische bezwaren waren er ook aanzienlijke technische hindernissen. Het creëren van een BEC vereist dat radioactieve atomen worden afgekoeld tot lage temperaturen. Hoewel dit een enorme technologische uitdaging op zich is, concludeert het onderzoek van Ketterle dat zelfs een perfecte technische uitvoering de fundamentele natuurkundige eigenschappen van de neutrino's niet kan overwinnen. De interactie is simpelweg te zwak om de benodigde versterking voor een laserstraal te bewerkstelligen.
De conclusie van de nieuwe analyses is dat de hoop op een werkende neutrinolaser is vervlogen. Ondanks de creativiteit van het oorspronkelijke voorstel, dwingt de wiskundige realiteit wetenschappers om andere wegen te zoeken om de geheimen van deze lichtgewicht deeltjes te ontrafelen. De zoektocht naar antwoorden over hun massa en gedrag zal dus via alternatieve methoden moeten worden voortgezet, aangezien de weg naar een laserstraal van spookdeeltjes volgens is afgesloten.