Voor het eerst besteden Belgische werknemers gemiddeld meer dan een uur per dag aan hun verplaatsingen tussen huis en werk. Volgens een internationale studie van SD Worx, zoals gerapporteerd door vrtnws.be, bedraagt de gemiddelde dagelijkse pendeltijd in België 61 minuten. Hiermee nemen de Belgen de koppositie in binnen Europa, waar het gemiddelde op 48 minuten ligt.
In de Europese ranglijst volgen Zweden en Ierland de Belgen, met respectievelijk een gemiddelde pendeltijd van 57 en 56 minuten per dag. De hoge cijfers in België worden mede veroorzaakt door een specifieke groep 'toppendelaars'. Volgens de data van SD Worx pendelt 13 procent van de Belgische werknemers twee uur of langer per dag, het hoogste percentage van alle onderzochte landen. Ter vergelijking ligt dit internationale gemiddelde op 8 procent. Deze groep legt dagelijks vaak meer dan 120 kilometer af.
Geografische concentratie en woningmarkt
Hajo Beeckman, mobiliteitsexpert bij VRT NWS, stelt dat de hoge pendeltijd in België primair het gevolg is van de grote afstanden. Terwijl de Belgische bevolking zeer verspreid woont, zijn de werkgelegenheden geconcentreerd in specifieke economische centra. Beeckman noemt in dit verband de kenniscentra in Brussel en de havens van Antwerpen, Gent en Zeebrugge. Deze concentratie leidt tot een massale afhankelijkheid van het snelwegennet, wat vervolgens resulteert in files en een verdere stijging van de reistijd.
Daarnaast blijkt er een verschil te zijn in de bereidheid om te verhuizen voor professionele redenen. In buurlanden, en specifiek in Frankrijk en Italië, zijn werknemers sneller geneigd hun woonplaats te wijzigen voor een baan. Beeckman wijst hierbij op de woningmarkt: in België, en specifiek in Vlaanderen, bezit ongeveer 70 procent van de mensen een eigen woning. In de buurlanden wordt vaker gehuurd, wat de mobiliteit op de woningmarkt vergemakkelijkt.
Historische wortels van het pendelgedrag
De huidige situatie is volgens de expert niet nieuw, maar historisch gegroeid. De basis hiervoor zou al in de 19e eeuw zijn gelegd. In die periode werd er bewust ingezet op het pendelen van arbeiders vanuit het platteland naar economische centra zoals Brussel, Antwerpen en Aalst.
De politieke motivatie achter deze keuze was destijds het voorkomen van een massale volksverhuizing naar de steden. Men vreesde dat een dergelijke migratie de politieke invloed van het socialisme zou versterken in een destijds zeer katholiek Vlaanderen. Door het wonen 'onder de kerktoren' te stimuleren en tegelijkertijd te investeren in treinverbindingen en snelwegen, werd de huidige structuur van wonen en werken gecreëerd.