De stad Kortrijk is gestart met een proefproject waarbij controleartsen worden ingezet om de medische situatie van mensen die een leefloon aanvragen beter in te schatten. Het doel is om onafhankelijk vast te stellen in welke mate een aanvrager nog in staat is om te werken, ongeacht de beperkingen die in een medisch attest worden vermeld.
Om in aanmerking te komen voor een leefloon, moet een aanvrager voldoen aan zes basistoekenningsvoorwaarden. Een van deze voorwaarden is de bereidheid om te werken. Er wordt echter een uitzondering gemaakt wanneer dit om billijkheidsredenen niet mogelijk is — zoals in het geval van studies of wanneer het OCMW eerst andere problemen wil aanpakken — of wanneer er medische redenen zijn.
Volgens berichtgeving van vrtnws.be ervaren maatschappelijk werkers en trajectbegeleiders momenteel vaak problemen bij het correct inschatten van de medische toestand van cliënten. Schepen van Sociale Zaken, Giovanny Saelens (N-VA), legt uit dat het voor deze professionals niet altijd duidelijk is of een aanvrager effectief arbeidsongeschikt is. Hij stelt dat huidige arbeidsongeschiktheidsattesten vaak te ruim zijn geformuleerd, waardoor er de indruk ontstaat dat een patiënt helemaal niets kan doen.
Focus op mogelijkheden
Met de inzet van controleartsen wil de stad de focus verschuiven van wat iemand niet kan naar wat er wel mogelijk is. De artsen worden ingeschakeld door maatschappelijk werkers of trajectbegeleiders wanneer er twijfel is over de verklaring van een patiënt of wanneer de medische situatie onduidelijk blijft.
Het gaat hierbij om het identificeren van specifieke mogelijkheden. Zo kan een cliënt wellicht nog wel fysieke taken uitvoeren of juist zittend beeldschermwerk doen. Daarnaast wordt er gekeken naar de intensiteit van het werk; als voltijds werken niet mogelijk is, kan een halftijds traject wellicht wel. Ook andere vormen van activering vallen hieronder, zoals het volgen van een cursus Nederlands voor anderstaligen die door een taalbarrière geen werk vinden.
Gevolgen bij weigering
De stad benadrukt dat niemand die medisch niet in staat is om te werken, aan het werk wordt gezet. Het doel is om mensen die wel kunnen werken, maar momenteel thuiszitten, objectief in kaart te brengen. Volgens de stad is werk de belangrijkste sleutel om armoede te bestrijden en draagt een zinvolle dagbesteding bij aan de sociale integratie.
Indien een controlearts concludeert dat iemand toch kan werken, ook al is dat beperkt, zal de dienst Werk en Activering een passend traject zoeken. Er zijn echter consequenties verbonden aan het weigeren van een dergelijk traject: in dat geval zal de aanvraag voor het leefloon worden geweigerd of zal een reeds toegekend leefloon worden ingetrokken.
Het project bevindt zich momenteel in een proefperiode. De stad Kortrijk heeft aangekondigd het initiatief na een jaar te evalueren.