Wetenschappers hebben een ongekende gebeurtenis in de ruimte vastgesteld: een kleine komeet heeft zijn rotatierichting volledig omgedraaid. De komeet 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák vertoont een ongebruikelijk gedrag dat, volgens recente computermodellen, kan leiden tot de totale destructie van het hemellichaam.
Door gebruik te maken van geavanceerde gegevens van de Hubble-ruimtetelescoop is ontdekt dat de komeet 41P tijdens zijn perihelium in 2017 — het punt waarop hij het dichtst bij de zon stond — een omgekeerde spin vertoonde. Volgens een verklaring van nasa.gov is dit de eerste keer dat een dergelijke rotatieomkering bij een komeet is waargenomen, wat een belangrijke primeur is voor de astronomie.
Gasjets als kosmische stuwraketten
Het mechanisme achter deze mysterieuze draaiing ligt in het proces van uitgassing. Kometen zijn grotendeels opgebouwd uit ijs, gas en stof. Wanneer deze objecten de zon naderen, warmt de kern op en verdampt het ijs, wat de bekende staarten veroorzaakt. Zoals beschreven door universetoday.com, kunnen jets van ontsnappend gas op het oppervlak van de komeet fungeren als kleine stuwraketten.
Dr. David Jewitt, professor aan de University of California, Los Angeles (UCLA) en hoofdauteur van de studie, legt uit dat deze gasjets de rotatie drastisch kunnen beïnvloeden wanneer ze ongelijkmatig over het oppervlak verdeeld zijn. Hij vergelijkt dit proces met het tegen satuwten van een draaimolen: door in de tegenovergestelde richting van de rotatie te duwen, kan de beweging vertragen, tot stilstand komen en uiteindelijk in de omgekeerde richting gaan draaien.
Versnelde oppervlakteveranderingen
Naast de veranderde rotatie merkten onderzoekers op dat het oppervlak van 41P in 2017 minder actief was dan tijdens eerdere waarnemingen, met name in vergelijking met het perihelium van 2001. Dit is opmerkelijk omdat transformaties aan het oppervlak van kometen doorgaans eeuwen in beslag nemen, terwijl deze verandering in slechts 25 jaar plaatsvond.
De resultaten van dit onderzoek werden in maart 2026 gepubliceerd in The Astronomical Journal. De bevindingen benadrukken de waarde van kometen als tijdscapsules uit het vroege zonnestelsel, dat ongeveer 4,6 miljard jaar geleden is ontstaan. In berichtgeving van freeastroscience.com wordt gesteld dat deze waarneming fundamenteel nieuwe inzichten biedt in de dynamiek van deze zogenaamde "vuile sneeuwballen".
Een onvermijdelijke ondergang
Hoewel de omkering van de spin een wetenschappelijk wonder is, brengt de huidige rotatiesnelheid een groot risico met zich mee. Computermodellen suggereren dat de centrifugale krachten die ontstaan door de spin zo intens kunnen worden dat de komeet zichzelf letterlijk uit elkaar scheurt.
De kern van 41P heeft een diameter van ongeveer één kilometer en is hierdoor kwetsbaar. Terwijl de gemiddelde levensduur van een komeet rond de 1.000 jaar ligt, schat de studie dat de kern van 41P mogelijk nog maar enkele decennia zal overleven voordat hij bezwijkt onder de eigen rotatiekrachten. Volgens livescience.com bevindt de komeet zich hierdoor in een soort "dodelijk spiraalpad".
Deze ontdekking is mogelijk gemaakt door de precisie van de Hubble-telescoop, die opnieuw heeft bewezen essentieel te zijn voor het detecteren van kleine hemellichamen. De waarnemingen van deze destabiliserende komeet bieden astronomen een unieke kans om het proces van structurele degradatie van kleine objecten in het zonnestelsel in real-time te bestuderen.