Wetenschappers hebben mogelijk een fundamentele ontdekking gedaan over de levenscyclus van sterren en hun planeten. Door oude gegevens van de Hubble-ruimtetelescoop opnieuw te analyseren, zijn astronomen gestuit op aanwijzingen voor een planeet die is gevormd nadat de moederster haar actieve fase had verlaten. Indien deze bevindingen worden bevestigd, betreft dit de eerste keer dat een zogenaamde 'tweede generatie' planeet is vastgesteld.
De kern van de ontdekking bevindt zich bij de witte dwergster HS 0209+0832. In een studie die op 5 oktober verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Astronomy, legt een internationaal team uit hoe een ongebruikelijke chemische signatuur bij deze ster wijst op de aanwezigheid van een planeet. Volgens universetoday.com zou deze planeet zijn ontstaan uit het materiaal dat de ster aan het einde van haar leven heeft uitgestoten.
Om deze ontdekking te begrijpen, is het essentieel om het verschil tussen planeetgeneraties te kennen. De meeste planeten, waaronder de aarde, worden geclassificeerd als 'eerste generatie'. Zij vormen zich kort na de geboorte van een ster vanuit een schijf van gas en stof. Wanneer een ster echter sterft, stoot zij haar buitenste lagen af. Bij kleinere sterren blijft er een witte dwerg over, omringd door een nevel van gas en stof. Astronomen vermoeden dat uit dit overgebleven materiaal nieuwe accretieschijven kunnen ontstaan, wat volgens de basis kan leggen voor een nieuwe generatie planeten.
De ster HS 0209+0832 is een witte dwerg met een massa van ongeveer 60% van die van onze zon, maar met een radius die slechts 1% van de zonsradius bedraagt. De aanwijzingen voor de planeet kwamen niet uit nieuwe waarnemingen, maar uit data die Hubble al in 1999 had verzameld. Destijds werden er ongeveer 100 chemische signalen gedetecteerd die op dat moment niet konden worden geïdentificeerd.
Een onderzoeksteam onder leiding van de University of Warwick heeft deze 'cold case' heropend door de oude data te vergelijken met een moderne, bijgewerkte chemische database. Hierbij stelden zij vast dat veel van de onbekende signalen overeenkwamen met het element niobium. De aanwezigheid van dit specifieke element is een aanwijzing voor een planeet die is ontstaan uit materiaal dat door de ster is uitgestoten, zoals beschreven door .
Dit onderzoek was het resultaat van een brede internationale samenwerking. Naast de University of Warwick en hun Centre for Exoplanets and Habitability waren diverse instituten betrokken, waaronder het Massachusetts Institute of Technology (MIT), het Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics (CfA), het Space Telescope Science Institute (STScI) en het Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC). Ook het Racah Institute of Physics, het Institut für Theoretische Physik und Astrophysik, de University of Wisconsin en het Laboratory for Atmospheric and Space Physics (LASS) droegen bij aan de analyse.
De implicaties van deze vondst zijn verreikend voor de astronomie. Het suggereert dat de fase van een witte dwerg niet het definitieve einde is van een stelsel, maar juist het begin kan zijn van een nieuwe cyclus waarin nieuwe hemellichamen verschijnen. Zoals vermeld door , zou dit kunnen betekenen dat de levenscyclus van sterren en hun planeten een potentieel veel langer verhaal is dan voorheen gedacht.