De hittegolf die in juni en juli plaatsvond, heeft geleid tot een uitzonderlijk hoog aantal overlijdens in België. Volgens recente analyses van het gezondheidsinstituut Sciensano is er sprake van een oversterfte van 2.112 personen bovenop de normale verwachtingen. Dit cijfer wordt beschreven als een record en is op bepaalde dagen zelfs vergelijkbaar met de pieken in oversterfte die tijdens de coronacrisis werden waargenomen, aldus berichtgeving van vrtnws.be.
Wat deze periode bijzonder maakt, is dat de voorspellingsmodellen van Sciensano de enorme piek, specifiek op 27 en 28 juni, niet konden voorzien. Deze modellen baseren zich doorgaans op ozonniveaus, hoge temperaturen en data van eerdere hittegolven, maar bleken in dit geval onvoldoende om de sterftecijfers te verklaren. Ook hln.be bevestigt dat de oversterfte aanzienlijk hoger lag dan de oorspronkelijke voorspellingen.
Een opvallend aspect van deze gegevens is de demografische verschuiving van de slachtoffers. Waar oversterfte bij hittegolven van twintig tot vijftenhalf jaar geleden vooral zichtbaar was bij oudere vrouwen, en bij de hittegolf van augustus 2020 ook oudere mannen werden getroffen, was er dit jaar een plotselinge stijging in het aantal overlijdens onder jongere mannen.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke wijst er in een verklaring op dat deze sterfte niet simpelweg kan worden afgedaan als 'harvesting' — het fenomeen waarbij mensen die sowieso al kort voor hun dood stonden, iets eerder overlijden. De minister stelt dat er in de weken na de hittegolf geen directe daling in het aantal overlijdens was, wat suggereert dat niet enkel zieken en zwakkeren door de hitte zijn getroffen, meldt .
Daarnaast is er een sterke regionale variatie vastgesteld. De oversterfte was het meest prominent aanwezig in Wallonië, met name in de regio rond Luik. In het westen van België waren aanzienlijk minder extra overlijdens geregistreerd. Dit is opmerkelijk omdat in Limburg vergelijkbare temperaturen en ozonconcentraties werden gemeten als in Luik, maar daar de sterftecijfers minder extreem waren.
Vanwege deze onverklaarbare verschillen zoeken wetenschappers nu naar alternatieve hypotheses. Koen Blot, diensthoofd epidemiologie bij Sciensano, legt uit dat zij kijken naar factoren die verder gaan dan enkel temperatuur en ozon. Onderzocht worden onder meer de sociaaleconomische status van de getroffenen, de toegang tot gezondheidszorg en het zogenaamde hitte-eilandeffect om de piek in oversterfte te kunnen duiden.