Begin augustus heeft een omvangrijk stuk ijs zich losgerukt van de Petermann-gletsjer in het noordwesten van Groenland. De Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) meldt dat er in totaal 76 vierkante kilometer ijs is afgebroken. Volgens de organisatie gaat het hierbij om de meest ingrijpende kalfingsgebeurtenis die sinds 2020 in het Arctisch gebied is waargenomen.
De detectie van dit incident was mogelijk dankzij de Sentinel-1 satellieten, die onderdeel zijn van het Copernicus-programma. Deze satellieten cirkelen op een hoogte van circa 700 kilometer in een nabij-polaire baan rond de aarde. Omdat zij gebruikmaken van radartechnologie, kunnen zij het aardoppervlak ononderbroken observeren, ongeacht de aanwezigheid van bewolking of de volledige duisternis tijdens de poolwinters. Zoals beschreven door universetoday.com, is dit het grootste verlies aan drijvend ijs bij deze specifieke gletsjer sinds het jaar 2012.
Sinds 2019 is er een speciale monitoringcampagne actief om de Petermann-gletsjer nauwgezet te volgen. De aandacht gaat hierbij vooral uit naar de ijstong, een gedeelte van de gletsjer dat tot ongeveer 70 kilometer in de fjord reikt. Deze tong fungeerde tot voor kort als een natuurlijke blokkade die de stroom van ijs richting de oceaan vertraagde. De afgebroken ijsmassa heeft een oppervlakte van 76 vierkante kilometer en een dikte die kan oplopen tot 150 meter, wat volgens zal leiden tot een versnelde ijsstroom.
Om de dynamiek van dit proces te begrijpen, kijken wetenschappers naar de zogenaamde 'grounding line'. Dit is de specifieke grens waar het ijs ophoudt op de vaste bodem te rusten en begint te drijven op het water. Gletsjers in Groenland bewegen van grote hoogte naar beneden en stromen via diepe fjorden naar zee. Terwijl nieuwe sneeuwwal op grote hoogte de gletsjer aanvult, zorgde de ijstong voorbij de grounding line normaal gesproken voor de nodige weerstand. Nu deze massieve tong is verdwenen, is de remmende werking weggevallen. Hierdoor kan het ijs sneller over de grounding line schuiven, wat resulteert in een versnelde afvoer van ijs naar de oceaan.
Het afgebroken ijs bevindt zich nu in de oceaan in de vorm van een tabulaire ijsberg. Hoewel dergelijke ijsbergen kunnen ronddrijven of tijdelijk vastlopen op ondiepten, zullen ze drijven. De versnelde ijsstroom die volgt op dit verlies wordt gezien als een zorgwekkend signaal. In de berichtgeving van wordt gesteld dat deze gebeurtenis illustreert hoe snel het Arctisch gebied verandert onder invloed van klimaatverandering. Het wegvallen van de beschermende ijstong zal naar verwachting leiden tot een verdere toename van het ijsverlies in deze regio.
De beelden die door de ESA zijn verwerkt, maken deel uit van de monitoring van de aarde en het verlies van zee-ijs. Door radargegevens om te zetten in visuele beelden kunnen experts het ijs monitoren.