De Europese energiemarkt bevindt zich opnieuw in een onrustige periode. Door een samenloop van geopolitieke conflicten, tekorten in de aanvoer en een dringende noodzaak om wintervoorraden aan te vullen, stijgen de gasprijzen. Hoewel de huidige piek nog niet de extreme hoogtes van de crisis in 2022 bereikt, waarschuwen experts voor een structurele kwetsbaarheid van het Europese continent.
Geopolitieke onrust drijft prijzen op
De recente escalatie van het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran heeft de markten stevig onder druk gezet. Volgens berichtgeving van vrtnws.be klokte de Europese gasprijs op de TTF-beurs onlangs 63,14 euro per megawattuur. Dit is het hoogste niveau sinds begin januari 2023. De onrust is vooral zichtbaar in Europa; in de Verenigde Staten blijven de prijzen met ongeveer 9 euro per megawattuur relatief laag en reageren ze nauwelijks op de spanningen in de Perzische Golf.
De markt reageerde aanvankelijk kalm, in de veronderstelling dat de vijandelijkheden van korte duur zouden zijn. Echter, naarmate de aanvallen aanhielden, schoten de prijzen voor zowel olie als gas in minder dan twee weken tijd met tientallen procenten omhoog. Daarnaast zorgt de zoektocht van Aziatische landen naar alternatieve aanvoer — nadat Qatarees gas wegviel — voor een biedingsoorlog tussen Azië en Europa, wat de prijzen verder opstuwt.
Zorgwekkende voorraadniveaus
Naast de prijsstijgingen vormen de lage gasreserves een punt van zorg. meldt dat de voorraden bijna net zo laag zijn als tijdens het rampjaar 2022. Deze analyse wordt ondersteund door gegevens van energiekiezer.nl, waaruit blijkt dat de Europese reserves op een bepaald moment slechts voor 41% gevuld waren, en in Nederland zelfs slechts voor 28%. Ter vergelijking: vorig jaar lagen deze percentages respectievelijk op 64% en 58%.
De daling van deze voorraden wordt mede toegeschreven aan een strenge winter met een tekort aan zon- en windenergie, een fenomeen dat bekendstaat als een 'Dunkelflaute'. Ook onderhoud aan Noorse installaties en een beperkte algemene aanvoer dragen bij aan de zenuwachtigheid op de markt, zoals vermeld door sprinklerenergy.nl.
Structurele kwetsbaarheid en economische impact
Energie-experts wijzen op een fundamenteel probleem: Europa heeft de afhankelijkheid van Russisch gas grotendeels vervangen door Amerikaanse leveringen. Deze nieuwe afhankelijkheid wordt als riskant beschouwd, zeker gezien eerdere dreigementen van Donald Trump om de gaskraan dicht te draaien. Het dringende advies van experts is daarom om aardgas volledig te verlaten en over te schakelen op hernieuwbare elektriciteit.
De economische gevolgen zijn merkbaar in diverse sectoren. In de glastuinbouw zetten de grillige prijzen telers onder druk, waardoor er een grotere behoefte ontstaat aan duurzame alternatieven zoals warmtepompen om de afhankelijkheid van gas te verminderen, schrijft .
Perspectief: Crisis of tijdelijke piek?
Ondanks de huidige stijgingen is er ook een stem van nuance. In vergelijking met september 2022, toen de gasprijs uitschooot naar 340 euro per MWh, is de huidige prijs van 63 euro aanzienlijk lager. Volgens newsbit.nl achten veel economen een volledige herhaling van de crisis van vier jaar geleden minder waarschijnlijk, omdat de situatie vandaag fundamenteel anders is. Toch blijft de onzekerheid over de komende winter groot voor zowel de industrie als huishoudens.