Nieuw onderzoek van de University of Surrey wijst uit dat extreme ruimteweersomstandigheden kunnen leiden tot een gevaarlijke toename van stralingsblootstelling voor passagiers en een verhoogd risico op elektronische storingen in vliegtuigsystemen.
De atmosfeer van de aarde biedt normaal gesproken bescherming tegen kosmische straling, maar op kruishoogte — doorgaans tussen de 8 en 14 kilometer — is deze beschermlaag dunner. Hierdoor worden passagiers en bemanning al blootgesteld aan meer straling dan op de grond. Volgens een artikel van universetoday.com kan dit proces tijdens een zonnestorm echter drastisch versnellen, waarbij de achtergrondstraling op vlieghoogte plotseling sterk toeneemt.
Impact van zonnestormen op stralingsniveaus
Het Space Centre van de University of Surrey heeft onderzoek gedaan naar de kwantitatieve effecten van extreme uitbarstingen van de zon op de luchtvaart. Uit de data blijkt dat de impact aanzienlijk kan zijn. Zo werd in november 2025 een zonnestorm gemeten die de stralingsniveaus op vlieghoogte kortstondig deed stijgen tot bijna tien keer de normale waarde, aldus .
Wanneer men kijkt naar historische extremen, worden de cijfers nog alarmerender. De krachtigste zonnestorm die ooit is geregistreerd, vond plaats in februari 1956. Indien een passagier tijdens een vlucht een gebeurtenis van die omvang zou meemaken, zou deze in één enkele reis ongeveer een volledige jaarhoeveelheid aan vluchtgerelateerde kosmische straling kunnen absorberen, meldt .
Risico's voor vliegtuigsystemen
Naast de gezondheidsrisico's voor mensen vormt de instroom van hoogenergetische deeltjes een directe bedreiging voor de elektronica aan boord. Wanneer deze deeltjes inslaan op een computerchip, kunnen ze zogenaamde 'Single Event Upsets' veroorzaken. Dit zijn kleine glitches waarbij bits in het geheugen omklappen.
Hoewel moderne vliegtuigen zijn ontworpen om een beperkt aantal van deze storingen per uur op te vangen, kan een extreme zonnestorm dit aantal doen toenemen tot duizenden per uur. Dit kan leiden tot kritieke systeemfouten. Volgens de berichtgeving van is dit geen hypothetisch scenario. Er wordt verwezen naar een incident waarbij een JetBlue-vlucht van Cancún naar Newark betrokken was, wat ertoe leidde dat Airbus wereldwijd 6.000 A320-toestellen aan de grond hield.
De rol van het magnetisch veld
De bescherming van de aarde tegen deze zonnestormen wordt grotendeels verzorgd door het magnetisch veld en de Van Allen-gordels, banden van gevangen hoogenergetische deeltjes. Tijdens extreme ruimteweersomstandigheden zwellen deze gordels echter aan.
De bescherming is bovendien niet overal gelijk. Op routes die via de polen lopen, zoals vluchten van Londen naar Vancouver, is de afscherming van het magnetisch veld aanzienlijk dunner. Hierdoor zijn vliegtuigen op deze specifieke trajecten kwetsbaarder voor de effecten van zonneactiviteit, zoals beschreven door .