De Europese Unie en Canada hebben besloten om de term "geassocieerd lidmaatschap" te schrappen uit de slottekst van hun samenwerking. Dit komt aan het licht vlak voor de start van de EU-Canada-top in Canada. De beweging volgt op een voorstel van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die in september een ambitieuze stap wilde zetten richting een hechtere band met het Noord-Amerikaanse land.
Volgens berichtgeving van vrtnws.be werd Von der Leyen teruggefloten over dit specifieke voorstel. Tijdens haar State of the European Union-toespraak in Straatsburg, waar Canadese premier Mark Carney als eregast aanwezig was, kondigde zij aan zich in te zetten om Canada het eerste geassocieerde lid van de EU te laten worden. Deze toevoeging aan haar speech gebeurde echter op het laatste moment; in de ontwerptekst die vooraf naar de 27 lidstaten was verzonden, kwam deze term niet voor.
De weerstand binnen de Europese Unie was groot, waarbij onder meer Duitsland zich verzette tegen het gebruik van deze term. De kritiek van EU-diplomaten is dat "geassocieerd lidmaatschap" simpelweg niet bestaat in de huidige structuur van de Unie. Landen zijn binnen de EU óf lid, óf geen lid. Er is wel een status van "kandidaat-lid" voor landen die aan bepaalde voorwaarden willen voldoen om volwaardig toe te treden. Hoewel de EU associatieakkoorden heeft met landen buiten de Unie, zoals Israël, geeft dit hen geen status van geassocieerd lid.
De politieke context van deze toenadering is sterk verbonden met de internationale situatie. De vijandigheid van Amerikaanse president Trump tegenover zowel de Europese Unie als Canada heeft beide partijen naar elkaar toe gedreven in een poging de samenwerking te intensiveren.
Interessant is dat de term "geassocieerd lidmaatschap" wel eerder werd geopperd door de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, zij het in een andere context. Merz suggereerde dit als een vorm van "lidmaatschap-light" voor Oekraïne, zodat Oekraïense ministers zouden kunnen deelnemen aan Europese ministerraden zonder stemrecht, als alternatief voor een te snelle volledige toetreding.
Voor Canada zelf is een volwaardig lidmaatschap van de EU overigens geen doel. Premier Mark Carney heeft expliciet aangegeven dat Canada geen volwaardig lid wil worden. Hij geeft de voorkeur aan een constructie die hij een "Alliantie voor de toekomst" noemt. Ook hln.be bevestigt dat de EU-lidstaten er niet toe overgaan om Canada dit specifieke geassocieerde lidmaatschap aan te bieden.