Het eROSITA-consortium heeft een nieuwe mijlpaal bereikt in de astronomie met de publicatie van de tweede dataset (DR2). Deze grootschalige survey heeft geleid tot een catalogus die het aantal bekende röntgenbronnen in de kosmos bijna heeft verdubbeld, waardoor de totale lijst nu circa twee miljoen objecten bevat.
De gegevens zijn verzameld door de eROSITA-telescoop, het centrale instrument van het Russisch-Duitse observatorium Spektr-RG. Volgens universetoday.com vormt deze nieuwe release de meest uitgebreide inventarisatie van hoogenergetische bronnen die tot op heden is samengesteld.
Significante groei in detecties
De toename in het aantal geregistreerde objecten is het resultaat van drie volledige scans van de hemel. In de DR2 zijn in totaal meer dan 1,9 miljoen puntvormige bronnen opgenomen, waarbij het merendeel bestaat uit sterren en accreterende zwarte gaten. Naast deze puntbronnen zijn er ongeveer 64.000 uitgebreide bronnen geïdentificeerd, zoals clusters van sterrenstelsels en supernovaresten.
Deze enorme groei is mogelijk gemaakt door het combineren van data uit de eerste 556 observatiedagen van Spektr-RG. Door meerdere passages van de hemel over elkaar heen te leggen, kon de gevoeligheid van de instrumenten worden verhoogd. Hierdoor werden ook objecten met een zwakkere lichtstroom, oftewel flux, zichtbaar die in eerdere fasen onopgemerkt bleven, zoals beschreven door .
Analyse van kosmische objecten
Een essentieel onderdeel van het onderzoek is de koppeling van röntgenbronnen aan tegenhangers in andere golflengten, zoals infrarood en optisch licht. Deze methode stelt astronomen in staat om de afstand en de exacte aard van de objecten vast te stellen. Uit de analyse blijkt dat ongeveer 88% van de bronnen extragalactisch is, wat betekent dat ze zich buiten ons eigen sterrenstelsel bevinden.
Het overgrote deel van deze externe bronnen bestaat uit supermassieve zwarte gaten (SMBH's). Deze bevinden zich in het centrum van verre sterrenstelsels en zenden intense röntgenstraling uit terwijl ze materie opslokken. Mara Salvato, voorzitter van de follow-up werkgroep en woordvoerder van eROSITA, benadrukt dat de detectie van röntgenstraling slechts het begin is. Door deze data te koppelen aan andere golflengten kan de wetenschappelijke gemeenschap zeer zuivere steekproeven op grote schaal opbouwen, wat helpt bij het beter begrijpen van de kosmische afstandsladder, meldt .
Technologische samenwerking
De eROSITA-missie werd in 2019 gelanceerd en is een product van het Max Planck Institute for Extretra-terrestrial Physics (MPE) in samenwerking met diverse partners. Het instrument is specifiek ontwikkeld om zachte röntgenstraling van de nachtelijke hemel te bestuderen en scherpe beelden van grote delen van de kosmos te produceren.
De publicatie van de DR2 is strategisch getimed met de twintigste release van de Sloan Digital Sky Survey (SDSS DR20). De synergie tussen deze twee projecten is cruciaal, omdat de SDSS uitgebreide optische spectroscopie biedt die de röntgensurveys van eROSITA aanvult. Samen vormen deze datasets een belangrijke mijlpaal. Dankzij de combinatie van diepe röntgenbeelden en optische data kunnen wetenschappers nu met grote precisie de structuur van het universum en de evolutie van zwarte gaten bestuderen, zoals verder uitgelicht door .