Een aanzienlijk deel van de Belgische bevolking kampt met aanzienlijke problemen bij het bekostigen van basisbehoeften op het gebied van energie. Uit data van een studie door de Université Libre de Bruxelles (ULB), uitgevoerd in opdracht van de federale energieregulator CREG, blijkt dat in 2024 ongeveer 11,8 procent van de huishoudens en 10 procent van de totale bevolking als energiekwetsbaar kan worden aangemerkt. Volgens berichtgeving van hln.be zijn vooral alleenstaanden en eenoudergezinnen kwetsbaar voor deze situatie.
Criteria voor energiekwetsbaarheid
Om vast te stellen of een huishouden energiekwetsbaar is, hanteert het onderzoek drie specifieke indicatoren. Er is sprake van kwetsbaarheid wanneer er aan ten minste twee van de volgende voorwaarden is voldaan: het onvermogen om water- of energiefacturen tijdig te voldoen, de onmogelijkheid om de woning voldoende te verwarmen, of het besteden van meer dan 7,5 procent van het beschikbare inkomen aan energiekosten. Zoals demorgen.be meldt, kan het percentage energiekwetsbare huishoudens in België zelfs oplopen tot 13 procent.
Meest getroffen groepen
De resultaten van het onderzoek tonen een sterke correlatie tussen de gezinssamenstelling, de woonsituatie en het risico op energiearmoede. De meest kwetsbare groepen zijn alleenstaanden en eenoudergezinnen, waarbij het percentage energiekwetsbaarheid voor deze categorieën boven de 20 procent stijgt. Ook ouderen die alleen wonen vormen een risicogroep; bij bijna 14 procent van hen zijn energieproblemen vastgesteld.
Daarnaast speelt de eigendomssituatie van de woning een cruciale rol. Huurders blijken significant vaker energiekwetsbaar te zijn dan mensen die eigenaar zijn van hun woning. De federale overheid monitort deze levensomstandigheden en het risico op sociale uitsluiting via fgov.be.
Economische context en marktdruk
Naast de cijfers van de ULB en CREG zijn er andere analyses die de financiële druk op Belgische gezinnen belichten. Volgens een analyse van creditexpo.be was in 2024 bijna één op de vijf Belgische huishoudens kwetsbaar voor energiearmoede, gebaseerd op gegevens van de FOD Economie. In deze specifieke analyse kwam naar voren dat 14,8 procent van de huishoudens een substantieel deel van hun inkomen aan energie besteedt.
De situatie wordt verder bemoeilijkt door de volatiliteit op de Europese energiemarkt. De gasprijzen in Europa zijn recent gestegen naar het hoogste niveau sinds december 2022. Op de Nederlandse termijnmarkt, die als leidend wordt beschouwd voor Europa, steeg de prijs voor een megawattuur aardgas onlangs met meer dan 2 procent, waardoor de prijs boven de 86 euro uitkwam. In één enkele maand was gas zelfs met 18 procent duurder geworden.
Deze prijsstijgingen worden aangestuurd door onzekerheid over de bevoorrading voor de wintermaanden en escalaties van geweld in het Midden-Oosten. De combinatie van structurele kwetsbaarheid bij specifieke bevolkingsgroepen en een onvoorspelbare wereldmarkt zorgt ervoor dat een aanzienlijk deel van de Belgen moeite blijft houden met het betalen van hun basisvoorzieningen.