Een kleinschalig wetenschappelijk onderzoek suggereert dat een enkele sessie van hersentraining kan leiden tot een tijdelijke positieve verandering in de stemming van mensen die kampen met een depressie. Opvallend is dat deze subjectieve verbetering niet gepaard ging met de verwachte fysieke veranderingen in de hersenactiviteit, wat vragen oproept over de exacte werking van de methode.
De studie richtte zich op neurofeedback, een techniek waarbij hersenactiviteit op een non-invasieve manier wordt gemeten. Het doel is om patiënten inzicht te geven in hun eigen hersenfuncties, zodat zij deze actief kunnen leren reguleren om negatieve emoties te beheersen. Volgens een artikel van newscientist.com stond bij deze specifieke training de stimulatie van de ventrale tegmentale area (VTA) centraal, een regio in de hersenen die een cruciale rol speelt bij motivatie, beloning en depressieve klachten.
Opzet en methodologie
Het onderzoek werd geleid door Laurel Morris van de Icahn School of Medicine at Mount Sinai in New York. Voor de gerandomiseerde gecontroleerde studie werden twee groepen gevormd: een groep van 32 personen met een majeure depressieve stoornis en een controlegroep van 30 gezonde personen zonder mentale problemen. Om de resultaten niet te beïnvloeden, mochten deelnemers een week voor aanvang geen medicatie hebben gebruikt die de hersenfuncties beïnvloedt, zoals antidepressiva.
Tijdens de interventie werden de deelnemers in een scanner geplaatst om de activiteit in de VTA te monitoren. De proefpersonen kregen de opdracht om bewust te focussen op motiverende zaken, zoals het behalen van persoonlijke doelen, zingen of het herinneren van aanmoedigingen van naasten. Het doel was om via deze mentale oefeningen de activiteit in het beloningscentrum van de hersenen bewust te verhogen.
Paradoxale resultaten
De uitkomsten van de studie bevatten een opmerkelijke tegenstelling. De deelnemers met een depressie rapporteerden namelijk een onmiddellijke verbetering van hun stemming, een effect dat tot de volgende dag aanhield. Echter, de metingen in de scanner lieten geen significante toename van de activiteit in de VTA zien. Zoals beschrijft, betekent dit dat de stemming verbeterde zonder dat de beoogde fysieke verandering in het doelhersengebied kon worden aangetoond.
Context en commerciële markt
Deze resultaten komen in een tijd waarin er een groeiende commerciële markt is voor draagbare technologieën voor mentaal welzijn. Er zijn diverse hoofdbanden en wearables op de markt die beweren stress, angst en slaapproblemen te verminderen door het zenuwstelsel te monitoren. Toch waarschuwt dat veel van deze commerciële producten niet zijn onderbouwd door onafhankelijke klinische trials of strikte controlegroepen.
Het onderzoek van de Icahn School of Medicine onderscheidt zich door de wetenschappelijke strengheid en het gebruik van professionele scanners in plaats van consumentenapparatuur. Hoewel de kortstondige verlichting veelbelovend is, blijft het onduidelijk waarom de subjectieve ervaring niet correleerde met de gemeten hersenactiviteit. De studie suggereert dat de mechanismen achter mentale regulatie complexer zijn dan gedacht. Volgens de berichtgeving van is verder onderzoek noodzakelijk om te bepalen of deze tijdelijke effecten kunnen worden omgezet in een duurzame therapeutische behandeling voor depressie.