Een planeet die nergens omheen draait en geen zonlicht krijgt. Kun je daar leven? De Britse auteur Chris Beckett dacht van wel. In zijn bekroonde roman Dark Eden beschrijft hij zo'n wereld tot in detail: een 'rogue planet' die vrij door de kosmos zwerft, ver buiten ons sterrenstelsel.
Het idee is ouder dan je denkt. Beckett schreef in 1992 al het korte verhaal The Circle of Stones, gebaseerd op pure speculatie over planeten zonder zon. Hij wist toen nog niet dat de wetenschap zijn fantasie later zou bevestigen. Want ja: vrije planeten bestaan echt. Ze zijn door het gebrek aan licht extreem moeilijk te vinden, maar volgens een newscientist.com kunnen onderzoekers ze opsporen met behulp van gravitatielensen.
Hoe maak je leven geloofwaardig op een wereld zonder zon? Beckett keek naar de aarde zelf. Diep in onze oceanen groeien complete ecosystemen rond thermische bronnen, zonder één straaltje zonlicht. Die analogie vormt de basis van zijn boek: zwerfplaneten zouden vergelijkbare levensvormen kunnen herbergen. De biologie in Dark Eden wijkt wel af van wat wetenschappers vandaag verwachten, maar de aanpak geeft zijn wereld een plausibel startpunt. Voor Beckett telt vooral de interne logica van zijn verhaal, niet strikte wetenschappelijke accuratesse.
Interessant: al dat wetenschappelijke denkwerk zie je als lezer nauwelijks terug in het boek. Beckett bedacht de mechanieken van de planeet vooral voor zichzelf, als stok achter de deur. Zijn personages hebben namelijk geen enkele kennis van astronomie of geologie — zij kunnen hun eigen situatie niet analyseren. De wetenschap dient dus puur als onzichtbaar kader waarmee de auteur zijn omgeving consistent houdt.
Die opzet ziet er zo uit: de planeet Eden was ooit volledig met ijs bedekt. Dankzij een hete kern bleef er onder die dikke ijslaag vloeibaar water bestaan. De interne warmte van de planeet bood bescherming tegen de absolute kou van de ruimte — en precies dat maakte het ontstaan van leven mogelijk, aldus de auteur.
In november zet de New Scientist Book Club het werk van Beckett in de schijnwerpers, met de kruisbestuiving tussen theoretische wetenschap en speculatieve fictie als focus. Dat Beckett graag patronen uit de werkelijkheid verwerkt, blijkt ook uit een eerder boek: daarin beschreef hij een scenario waarin de Amerikaanse president Canada en Groenland wil annexeren. Zo verkent hij in zijn verhalen maatschappelijke en politieke ontwikkelingen die verrassend dicht bij de werkelijkheid kunnen liggen.