⚠️ KMI waarschuwing: Onweer in België Laatste update van KMI waarschuwingen voor België. KMI ↗ Kaart ↗ Artikel →
← Terug
Astronomen observeren voor het eerst versmelting van dubbelsterren in Andromeda-stelsel

Astronomen observeren voor het eerst versmelting van dubbelsterren in Andromeda-stelsel

In een baanbrekende waarneming hebben astronomen een uiterst zeldzaam kosmisch proces gedocumenteerd waarbij twee sterren in een binair systeem met elkaar versmolten. Deze gebeurtenis, die plaatsvond in het Andromeda-stelsel, culmineerde in een explosie die bekendstaat als een 'luminous red nova'. Het is volgens berichtgeving van universetoday.com de eerste keer dat wetenschappers een dergelijke stellaire versmelting in detail hebben kunnen zien.

Binaire systemen, waarbij twee sterren om een gemeenschappelijk centrum draaien, komen veelvuldig voor in het universum. In de Melkweg is naar schatting tot wel 40 procent van de sterren onderdeel van zo'n systeem, zoals bijvoorbeeld de heldere ster Sirius. Ondanks de aanwezigheid van deze systemen is het moment waarop twee sterren daadwerkelijk samensmelten tot één enkel object echter zeer moeilijk te voorspellen en te observeren. De term merriam-webster.com wordt hier gebruikt om de unieke aard van deze specifieke waarneming te benadrukken, aangezien het proces voorheen grotendeels theoretisch bleef.

De dynamiek van de gemeenschappelijke envelop

Het proces dat leidt tot een versmelting wordt aangeduid als de 'common envelope evolution' (CEE). Dit is een kritieke fase in de levenscyclus van dubbelsterren. Omdat sterren in een binair systeem zelden identiek zijn, evolueren ze in een verschillend tempo. Wanneer een van de sterren uitzet en zijn zogenaamde Roche-lobe overschrijdt, begint er massa over te vloeien naar de begeleidende ster.

Zodra dit proces instabiel wordt, raken beide sterren gehuld in een gedeelde wolk van gas, de gemeenschappelijke envelop. Deze gaswolk omringt beide objecten en oefent een aanzienlijke weerstand uit op de sterren. Zoals beschreven door , zorgt deze wrijving ervoor dat de sterren in een spiraalvormige beweging steeds dichter naar elkaar toe worden getrokken.

Van wrijving naar explosieve fusie

Het uiteindelijke resultaat van dit proces hangt af van de snelheid waarmee de gasenvelop wordt uitgestoten. In sommige gevallen wordt de envelop tijdig weggeslingerd, waardoor een compact binair systeem overblijft waarin de sterren weliswaar dicht bij elkaar staan, maar gescheiden blijven. Wanneer de envelop echter niet snel genoeg wordt afgevoerd, dwingt de aanhoudende wrijving de sterren tot een onvermijdelijke botsing.

Deze versmelting resulteert in een krachtige eruptie: de 'luminous red nova' (LRN). Voor astronomen is het een enorme uitdaging om dit moment vast te leggen, omdat de overgang van een stabiel systeem naar een explosieve fusie zeer abrupt verloopt.

De analyse van AT 2025abao

Bij de recente waarneming van de gebeurtenis AT 2025abao in het Andromeda-stelsel slaagden onderzoekers erin om de volledige tijdlijn in kaart te brengen. Door een combinatie van grondtelescopen en ruimtetelescopen konden alle cruciale fasen worden geregistreerd: de initiële rustfase, de periode van toenemende instabiliteit, de eigenlijke eruptie en de nasleep van de explosie.

Voor de analyse van de laatste fase werd gebruikgemaakt van de James Webb Space Telescope (JWST). Door gegevens van verschillende golflengten te combineren, konden wetenschappers de exacte reconstructie maken van de stellaire fusie. Deze ontdekking, die volgens een nieuwe standaard zet voor het begrijpen van deze fenomenen, biedt essentiële inzichten in hoe massa-overdracht en gasenveloppen de evolutie van sterren bepalen. De betekenis van deze directe observatie helpt astronomen om toekomstige stellaire fusies beter te herkennen en te begrijpen.

Waardering
0
Stem mee op dit artikel
Discussie
Nog geen reacties. Wees de eerste!