Een server in een datacenter in Amsterdam-Oost is op Amerikaans verzoek in beslag genomen. De data op de server hoorden bij de Italiaanse activistische provider Autistici/Inventati (A/I). De Nederlandse cloudsector reageert furieus: experts noemen de actie een gevaarlijk precedent dat het vertrouwen in Nederland als veilige datahub ernstig ondermijnt.
Volgens berichtgeving van nltimes.nl heeft de Dutch Cloud Community (DCC) haar diepe bezorgdheid geuit. De server stond op het Science Park in Amsterdam en was eigendom van A/I, een anti-kapitalistische en antifascistische provider die 25 jaar lang gratis hosting en e-maildiensten bood aan circa 20.000 organisaties en activisten wereldwijd.
De DCC stelt dat de afhandeling van deze zaak suggereert dat de Verenigde Staten een 'free pass' krijgen om data op te vragen — zonder dat er een onafhankelijke Nederlandse juridische toetsing heeft plaatsgevonden.
OM: inbeslagname was rechtsgeldig
Het Openbaar Ministerie in Amsterdam reageerde schriftelijk op vragen van het ANP. De inbeslagname was volgens het OM rechtsgeldig en berustte op het verdrag inzake wederzijdse rechtshulp tussen Nederland en de VS. In dit specifieke geval was er volgens het OM geen grond om het verzoek te weigeren.
Wel benadrukte het OM dat de in beslag genomen gegevens op dit moment nog niet met de Amerikaanse autoriteiten zijn gedeeld. De DCC laat zich daarmee niet troosten: de organisatie stuurde een dringende brief naar de politie met de eis om volledige opheldering over de juridische grondslag en de uitvoering van de operatie.
Al eerder zware klappen voor A/I
De Amsterdamse inbeslagname staat niet op zichzelf. Eind augustus legden de VS sancties op aan de Italiaanse provider. A/I besloot zich daarna uit voorzorg zelf te ontbinden. De gevolgen waren direct en drastisch:
- De organisatie verloor de toegang tot haar domeinnaam.
- Het PayPal-account werd beëindigd.
- De bankrekening werd geblokkeerd.
Ook de Italiaanse bank Banca Etica blokkeerde de rekening. De bank vreesde secundaire sancties die de diensten voor haar 130.000 klanten in gevaar konden brengen — hoewel ze de acties van de Amerikaanse regering wel veroordeelde.
Katalysator voor het debat over digitale soevereiniteit
Het incident in Amsterdam voedt het bredere debat over digitale soevereiniteit binnen Europa. De afhankelijkheid van Amerikaanse infrastructuur en de bereidheid van Europese lidstaten om buitenlandse verzoeken zonder strikte eigen controle uit te voeren, leggen een kwetsbaarheid bloot in de Europese digitale architectuur. Initiatieven die streven naar volledige onafhankelijkheid worden daardoor urgenter dan ooit.
Een concreet voorbeeld is euown.ai, een initiatief dat zich positioneert als een EU-eigendom, EU-beheerd en EU-conform alternatief voor AI-diensten. Door GPU-capaciteit aan te bieden die volledig binnen de Europese kaders valt, probeert het project organisaties en individuen een veilige haven te bieden: AI gebruiken zonder het risico de controle over hun data, prijsstelling of juridische status te verliezen aan niet-Europese machten.
De zaak-Autistici/Inventati laat zien dat digitale soevereiniteit in Europa geen theoretische discussie meer is, maar een noodzakelijke voorwaarde voor privacy en rechtszekerheid. Zolang Europese datahubs fungeren als doorgeefluik voor buitenlandse mogendheden, blijft de belofte van digitale autonomie onvervuld. De conclusie is helder: zonder strikte, onafhankelijke juridische waarborgen binnen de eigen grenzen, blijft de Europese digitale ruimte onderworpen aan de politieke grillen van Washington.