De Zwitserse bevolking heeft zich in een recent referendum tegen een voorstel uitgesproken om een wettelijk maximum aan de omvang van de bevolking op te leggen. Het initiatief, dat beoogde de groei van het aantal inwoners te begrenzen tot een plafond van 10 miljoen, is door de kiezers verworpen.
Uit de definitieve uitslag blijkt dat 54,8 procent van de stemmers tegen het plan was. In totaal stemde een meerderheid in 13 van de 26 kantons tegen de invoering van dit plafond. Aan de andere kant koos 45,2 procent van de bevolking, verspreid over 10 kantons, voor het voorstel. Deze resultaten werden breed uitgemeten in de berichtgeving van vrt.be.
Focus op migratiebeperking
Het referendum werd gelanceerd door de Schweizerische Volkspartei (SVP), de grootste partij in het land. De partij streefde ernaar om de bevolkingsomvang tegen het jaar 2050 te limiteren tot maximaal 10 miljoen mensen. Volgens lag de focus van dit initiatief specifiek op het inperken van migratie; er was geen sprake van maatregelen om het aantal geboorten te beperken.
De SVP bepleitte dat de bestaande verdragen met de Europese Unie, die het vrije verkeer van personen mogelijk maken, herzien of opgeschort zouden moeten worden zodra de grens van 10 miljoen inwoners zou worden overschreden. Hiermee wilde de partij een direct instrument in handen krijgen om de instroom van buitenlandse burgers te beheersen.
Demografische context en prognoses
De voorstanders van het plafond baseerden hun argumenten op de snelle bevolkingsgroei in Zwitserland. Het land telt momenteel ongeveer 9,1 miljoen inwoners, wat een toename is van bijna 2 miljoen mensen over een periode van 25 jaar. Deze groei is grotendeels het gevolg van immigratie. Hoewel Zwitserland geen lid is van de Europese Unie, faciliteert het lidmaatschap van de Schengenzone het vrije verkeer van personen.
Het Nationaal Statistiekbureau voorspelde dat de grens van 10 miljoen inwoners rond het jaar 2035 bereikt zou kunnen worden. Deze prognose vormde voor de SVP de belangrijkste reden om preventief een wettelijke limiet in de grondwet te willen verankeren.
Directe democratie en andere kwesties
De stemming over het bevolkingsplafond is een voorbeeld van de sterke traditie van directe democratie in Zwitserland. Burgers kunnen hier meerdere keren per jaar via referenda direct invloed uitoefenen op politieke beslissingen. Om een dergelijke stemming te forceren, moeten initiatiefnemers eerst 100.000 handtekeningen verzamelen.
Naast de discussie over migratie en bevolkingsgroei zijn er in Zwitserland ook andere constitutionele thema's actueel. Zo is er aandacht geweest voor een referendum over een striktere definitie van het neutraliteitsbeginsel in de grondwet. Zoals hln.be meldde, zou een dergelijke aanpassing gevolgen kunnen hebben voor de manier waarop het land omgaat met sancties tegen Rusland.
Door de afwijzing van het bevolkingsplafond blijft de huidige migratiepolitiek en de relatie met de Europese Unie wat betreft het vrije verkeer van personen ongewijzigd. De uitslag bevestigt dat een meerderheid van de Zwitsers op dit moment geen wettelijke grens wil stellen aan de omvang van hun bevolking, ondanks de demografische prognoses. Meer informatie over de politieke dynamiek in Zwitserland is te vinden via en VRT NWS.