Een internationaal team van onderzoekers maakt gebruik van het TAIGA-HiSCORE Cherenkov-array om te zoeken naar uiterst zeldzame, kortstondige lichtflitsen en gammastraling. Deze fenomenen zouden kunnen wijzen op de verdamping van primordiale zwarte gaten.
In een recent gepubliceerd wetenschappelijk document, ingediend op 30 oktober 2026, beschrijven onderzoekers hoe een instrumentarium dat oorspronkelijk was ontworpen voor andere doeleinden, nu wordt ingezet voor een specifieke zoektocht naar kosmische fenomenen. Het gaat om het TAIGA-HiSCORE Cherenkov-array, een systeem dat primair is ontwikkeld voor onderzoek naar kosmische straling en gamma-astronomie bij ultra-hoge energieën. Volgens de publicatie op arxiv.org kan dit array echter ook worden gebruikt voor breedveldzoektochten naar submicroseconde optische transiënten van astrofysische oorsprong.
De zoektocht naar primordiale zwarte gaten
De kern van het onderzoek richt zich op de theoretische verdamping van zogenaamde relicte of primordiale zwarte gaten. Wanneer een dergelijk zwart gat verdampt, kan dit gepaard gaan met twee specifieke signalen: de emissie van een zeer kort lichtpuls en een flits van gammastraling met een ultra-hoge energie.
Om deze zeldzame gebeurtenissen te detecteren, passen de wetenschappers een zogenaamde 'multimessenger'-techniek toe. Hierbij wordt niet naar één type signaal gekeken, maar wordt gezocht naar de gelijktijdige aanwezigheid van zowel optische signalen als gammastraling. In het bijzonder richt de huidige studie zich op het ontwikkelen van een methode om nauwe ruimtelijk-temporele groepen van gammastralen te vinden met een energie die boven de 100 TeV ligt, zoals beschreven in de .
Uitbreiding van de onderzoeksperiode
Dit nieuwe onderzoek bouwt voort op eerdere publicaties uit 2021 en 2025, waarin de resultaten van de eerste vier seizoenen van de zoektocht (tussen 2018 en 2022) werden gepresenteerd. In die eerdere fasen werden bovengrenzen vastgesteld voor de flux van dergelijke gebeurtenissen.
Het huidige rapport breidt deze dataset uit door gegevensverwerking toe te voegen van twee nieuwe seizoenen, namelijk de periode van 2022 tot 2024. Door deze langere observatieperiode hopen de onderzoekers een nauwkeuriger beeld te krijgen van de aanwezigheid of afwezigheid van deze submicroseconde flitsen. De volledige lijst van auteurs, bestaande uit I.I. Astapov en 73 andere wetenschappers, is terug te vinden in de .
Technische context en terminologie
Het project maakt gebruik van een 'wide-field' benadering, wat in de astronomie betekent dat er over een groot deel van de hemel tegelijkertijd wordt gezocht naar signalen. De term 'wide' wordt in algemene zin gebruikt om een grotere afstand of breedte aan te duiden dan gebruikelijk, wat in deze context essentieel is om de kans op het detecteren van uiterst zeldzame en kortstondige gebeurtenissen te vergroten, zoals toegelicht in de cambridge.org.
De precisie van het TAIGA-HiSCORE systeem is noodzakelijk omdat de gezochte signalen 'submicroseconde' zijn. Dit betekent dat de lichtflitsen submicroseconde zijn, waardoor alleen zeer geavanceerde detectoren in staat zijn om deze fenomenen te onderscheiden van achtergrondruis of andere atmosferische verschijnselen.
Hoewel de focus van het array oorspronkelijk lag op kosmische straling, bewijst dit onderzoek de veelzijdigheid van de infrastructuur. De combinatie van optische detectie en hoogenergetische gamma-astronomie biedt een krachtig instrument om fundamentele vragen over de vroege evolutie van het universum en de aard van zwarte gaten te beantwoorden. Verdere details over de specifieke resultaten van de seizoenen 2022-2024 worden verder uitgewerkt in de .