Een groep wetenschappers slaat alarm over het fenomeen 'AI Lock-In'. Volgens hen kan een te sterke afhankelijkheid van kunstmatige intelligentie leiden tot een gevaarlijke afname van menselijke vaardigheden en een toename van systemische kwetsbaarheden binnen de samenleving.
In een position paper dat werd gepresenteerd tijdens de ICML 2026, betogen onderzoekers zoals Jaeho Kim, Seokhyun Lee, Jieun Lee en Changhee Lee dat de huidige benadering van AI-veiligheid te nauw is. De focus ligt momenteel vooral op technische uitlijning en de regulering van maatschappelijke effecten, zoals de impact op de arbeidsmarkt. De auteurs stellen echter dat de risico's die voortvloeien uit de afhankelijkheid van AI-systemen zelf onvoldoende aandacht krijgen. Volgens de publicatie op arxiv.org leidt dit proces tot 'human deskilling', waarbij de menselijke capaciteit om onafhankelijk te functioneren erodeert naarmate meer taken aan algoritmen worden overgelaten.
Deze ontwikkeling vormt volgens de onderzoekers een systemische dreiging op individueel, maatschappelijk en nationaal niveau. De risico's worden extra groot bij geopolitieke spanningen of grootschalige storingen in AI-diensten. Wanneer deze systemen uitvallen of worden aangetast, ontstaat er een kritieke situatie omdat de menselijke expertise om processen handmatig over te nemen is verdwenen. De auteurs benadrukken dat het proactief beheersen van deze afhankelijkheden noodzakelijk is voor het waarborgen van de nationale veiligheid en individuele autonomie.
Parallel aan deze waarschuwingen verandert de manier waarop mensen met AI omgaan. In een analyse op vangampelaere.be wordt beschreven hoe 'prompt engineering' in 2026 is getransformeerd. De focus is verschoven van eenvoudige interacties met chatbots naar het creëren van betrouwbare systemen via workflow-instructies en context engineering. Hoewel deze professionalisering de efficiëntie verhoogt, vergroot het ook de risico's. Wanneer AI-systemen direct handelingen uitvoeren in databases of klantcommunicatie beheren, kunnen fouten directere en ernstigere gevolgen hebben voor bedrijfsprocessen.
De waarschuwing tegen AI Lock-In past in een breder kader van technologische integratie. Terwijl digitale systemen de overhand nemen, blijft de noodzaak voor analoge back-ups cruciaal. Zo biedt xinnixdoorsystems.be in hun documentatie specifieke mechanische instructies om deuren handmatig te openen bij defecte elektronische sloten, wat het belang van fysieke redundantie illustreert.
Ook in andere sectoren is de digitale integratie al diep geworteld. Zo zet toyota.be sterk in op 'Connected Services' voor hun hybride en elektrische voertuigen, waarbij softwarematige ondersteuning een essentieel onderdeel is van de gebruikerservaring.
De onderzoekers die de AI Lock-In-studie hebben geleid, pleiten voor het opstellen van concrete richtlijnen om deze risico's te beperken. Het uiteindelijke doel is om te voorkomen dat de mensheid in een staat van totale afhankelijkheid belandt, waarbij de fundamentele kennis om infrastructuur en diensten zonder AI-ondersteuning te beheren definitief verloren gaat.