Vlaamse gemeenten moeten zich gaan voorbereiden op verkiezingen met potlood en papier. De federale overheid vraagt hen nu al scenario's uit te werken, want het huidige elektronische stemsysteem is mogelijk niet beschikbaar als er vóór 2029 vervroegde verkiezingen komen.
Het probleem is een technisch vacuüm. Het contract met Smartmatic, de leverancier van het huidige stemsysteem, loopt al in januari 2027 af. Dat meldt vrtnws.be. De overheid wil tegen begin 2029 een nieuw elektronisch systeem klaar hebben, maar een nieuwe leverancier wordt pas vanaf maart aangeduid. Ontwikkeling en testen van zo'n systeem kosten tijd, en zo ontstaat er een overgangsperiode van ongeveer twee jaar.
In die periode zijn de meeste Vlaamse gemeenten — die nog stemcomputers van de eerste generatie gebruiken — aangewezen op papieren stemprocedures. Blijft de federale regering wel bestaan tot 2029, dan kunnen de oude computers gewoon vervangen worden door nieuwe systemen. Maar door de politieke onzekerheid kiest de FOD Binnenlandse Zaken voor voorzichtigheid.
Wat betekent stemmen op papier concreet?
De praktische gevolgen zijn groot. In een brief aan de gemeenten vraagt de FOD Binnenlandse Zaken om nu al een 'denkoefening' te maken over de logistieke organisatie.
Het grootste knelpunt: de capaciteit van de stembureaus. Een bureau dat elektronisch stemmen afneemt, kan tot 1.000 kiezers bedienen — met uitschieters tot 1.600. Bij papieren stemmen is dat maximaal 800 kiezers, of in uitzonderlijke gevallen 840. Gemeenten moeten dus meer stembureaus inrichten.
Daar komt nog meer bij. Er moeten extra bureaus worden opgericht. Dat vraagt extra locaties en stemhokjes. Ook het personeel moet worden opgeschaald: er zijn meer bijzitters nodig om alles te laten verlopen.
Ook hln.be bevestigt de oproep: gemeenten krijgen de brief om zich voor te bereiden op een mogelijke terugkeer van potlood en papier in de stembureaus.