In de Brusselse gemeente Vorst is een beweging gaande waarbij inwoners de grijze verharding van de openbare ruimte proberen te vervangen door levend groen. Door stoeptegels te verwijderen, ontstaan er kleine stoeptuintjes die de biodiversiteit bevorderen en de leefbaarheid van de buurt verhogen.
Volgens berichtgeving van bruzz.be speelt de plantenkwekerij Vegetalab in het Bemptpark een cruciale rol in dit proces. De organisatie deelt elke woensdag gratis planten uit aan de inwoners van Vorst, met als doel de straat meer te vergroenen op een milieuvriendelijke manier. Een populaire keuze voor de nieuwe beplanting is de kleine tijm, een bodembedekker die dankzij zijn paarse bloei insecten aantrekt en goed bestand is tegen droogte.
Het enthousiasme voor deze aanpak groeit gestaag in de gemeente. Waar in 2021 nog slechts een twintigtal mensen planten afhaalden na een bezoek aan de kwekerij, waren dat vorig jaar al meer dan 85 personen. De bewoners van de Tulpeboomstraat worden hierbij als bijzonder gedreven aangehaald, aangezien zij hun straat vrijwel volledig hebben getransformeerd naar een groen gebied. Een belangrijk praktisch voordeel voor de burgers is dat zij in Vorst de tegels niet zelf hoeven te verwijderen; de gemeente zet hiervoor twee keer per jaar een gespecialiseerd bedrijf in.
De keuze om te onttegelen heeft echter meer diepgang dan enkel een esthetische verbetering. Uit informatie van klimaatmaatdelft.nl blijkt dat het aanleggen van plantvlakken kan bijdragen aan een koeler microklimaat. Hoewel men vaak denkt dat verharding minder onderhoud vergt, kan een groene, zelfregulerende tuin juist helpen om onkwarrie te onderdrukken door de vorming van een dekkend bladerdek. Voor een succesvolle aanplant is de kwaliteit van de bodem echter essentieel. Het is vaak raadzaam om een laag van minstens 30 centimeter straatzand te verwijderen en te vervangen door tuinaarde of humus, omdat de oorspronkelijke bodem onder de tegels vaak te voedselarm en te droog is voor de meeste planten.
Deze lokale acties in Vorst passen in een bredere Europese trend om de stedelijke biodiversiteit te versterken. Zo wordt in Nederland ingezet op het creëren van groenkennisnet.nl om natuurlijke verbindingen te herstellen. Andere innovatieve projecten omvatten de aanleg van 'tiny forests' of de toepassing van groene daken op stedelijke infrastructuur, zoals de groene daken op bushokjes in Utrecht, die zijn gedocumenteerd in klimaatadaptatienederland.nl. Ook in de commerciële sector wordt gezocht naar oplossingen, zoals de straatbeeld.nl, die de leefbaarheid op pleinen kunnen vergroten zonder de flexibiliteit van de ruimte te beperken.
Hoewel de beweging naar een groenere stad sterk is, blijven regels en handhaving noodzakelijk om de toegankelijkheid te waarborgen. In de gemeente Etterbeek kunnen bewoners via een officiële procedure etterbeek.brussels om de openbare ruimte te verfraaien, waarbij de gemeente soms logistieke steun kan bieden voor projecten zoals het aanplanten van klimplanten of struiken. Tegelijkertijd moet er gewaakt worden voor overlast; volgens overheid.nl kan te uitgestrekt of overhangend groen de doorgang op de stoep belemmeren, wat in bepaalde gevallen kan leiden tot handhavingsmaatregelen. Het uiteindelijke doel blijft het vinden van een balans tussen een groene, biodiversiteit-rijke stad en een veilige, toegankelijke openbare ruimte.