De Amerikaanse president Donald Trump heeft via sociale media en publieke verklaringen aangekondigd dat de Straat van Hormuz "nieuw Amerikaans grondgebied" is. Deze provocatieve claim volgt op een periode van intense militaire spanningen en een diplomatieke impasse tussen de Verenigde Staten en Iran.
De president maakte zijn standpunt bekend door op zijn platform Truth Social een kaart te publiceren waarop de strategische zeestraat als Amerikaans territorium wordt aangeduid. Volgens berichtgeving van VRT NWS is dit geen plotselinge uitspraak; Trump had de handelsroute al eerder tijdens een bijeenkomst en vervolgens tijdens een persconferentie in het Oval Office als Amerikaans grondgebied bestempeld. Hoewel sommige vroege reacties suggereerden dat de opmerkingen als een grap bedoeld waren, heeft de president inmiddels herhaald dat hij dit een "heel goed idee" vindt.
Escalatie en militaire blokkades
De claim over het territorium vindt plaats tegen een achtergrond van aanhoudende conflicten in de Golfregio. Volgens een liveblog van vrt.be begonnen de Verenigde Staten en Israël op 28 februari met aanvallen op Iran, waarop het Iraanse regime reageerde met luchtaanvallen in de gehele regio. Hoewel er periodes van relatieve rust waren door fragiele akkoorden en onrechtstreekse diplomatieke contacten via bemiddelaars, is de situatie opnieuw geëscaleerd.
In een eerdere scherpe wending kondigde Trump op Truth Social een volledige zeeblokkade van de Straat van Hormuz aan. Hij stelde dat de Amerikaanse marine alle schepen die de zeestraat binnenvaren of verlaten zou blokkeren, tenzij zij expliciete toestemming van de VS hebben. Deze maatregel was specifiek gericht tegen schepen die een door Iran opgelegde tol betalen, die volgens kan oplopen tot 2 miljoen dollar per schip. Trump waarschuwde dat schepen die deze "illegale tol" betalen, niet veilig op volle zee kunnen varen.
Strategisch belang en internationale reacties
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. Volgens een analyse van aljazeera.com passeert ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasvoorraad via deze waterweg. De claim van Trump om de zeestraat als Amerikaans grondgebied aan te wijzen, komt op een moment dat een memorandum van overeenstemming tussen Washington en Teheran op het punt staat te verlopen.
Iran heeft de dreigementen van de Amerikaanse president afgedaan als "onzin". Terwijl Teheran de doorgang probeert te gebruiken als een economisch drukmiddel, handhaaft Washington een militaire blokkade tegen Iraanse havens. De Amerikaanse aanwezigheid in het gebied is aanzienlijk; zo bevindt het vliegdekschip USS Gerald Ford zich momenteel in de regio.
Onzekerheid over beleid
Ondanks de harde retoriek blijft er onduidelijkheid over de vraag of deze uitspraken een officieel nieuw beleid vormen of dat het gaat om politieke provocaties. theguardian.com meldt dat de ernst van de opmerkingen, die onder meer tijdens een bezoek aan het David S Mack Center for Training and Intelligence in New York werden geuit, niet volledig duidelijk is.
Trump heeft ondertussen bevestigd dat de Verenigde Staten momenteel niet in gesprek zijn met Iran en dat er ook geen plannen zijn om dat te doen. De spanningen in de regio worden verder aangewakkerd door conflicten in de Rode Zee, waar Saudi-Arabië en de Houthi-rebellen in Jemen tegenover elkaar staan.