De Vlaamse arbeidsbemiddelaar VDAB ziet een stijgende lijn in het aantal langdurig zieken dat via specifieke trajecten probeert terug te keren naar de arbeidsmarkt. Ondanks deze toename in aanmeldingen blijft het percentage mensen dat na twee jaar intensieve begeleiding daadwerkelijk weer aan de slag is, zorgwekkend laag.
De cijfers over de re-integratie van langdurig zieken in Vlaanderen laten een tweeledig beeld zien: er is meer beweging richting de arbeidsbemiddeling, maar de uiteindelijke uitstroom naar een duurzame job blijft achter bij de politieke ambities. Volgens recente gegevens die door vrt.be naar voren komen, stroomden in 2024 bijna 10.000 personen die kampen met langdurige ziekte door naar de VDAB voor begeleiding naar werk. De trend zet zich in het huidige jaar voort; in de eerste zes maanden van 2025 meldden zich al 6.300 personen met recht op een RIZIV-uitkering aan voor een dergelijk traject. Dit aantal is daarmee al hoger dan het totaal aantal aanmeldingen in het gehele jaar 2023.
Een groeiende instroom, maar een harde realiteit
Hoewel de toegenomen instroom als een positieve ontwikkeling wordt beschouwd, blijft het resultaat van de begeleiding problematisch. De effectiviteit van de trajecten is namelijk nog steeds beperkt. Uit de cijfers blijkt dat slechts 36 procent van de deelnemers aan een VDAB-traject na een periode van 24 maanden weer een baan heeft gevonden. Hoewel dit een lichte verbetering is ten opzichte van de 30 procent die drie jaar geleden werd geregistreerd, is de conclusie dat de meeste mensen de weg naar werk niet vinden nog steeds pijnlijk duidelijk.
Robrecht Bothuyne, een Vlaams parlementslid voor CD&V, uit zijn zorgen over deze resultaten. Hij wijst erop dat de doelstellingen uit het regeerakkoord nog lang niet zijn bereikt. De ambitie van de overheid is namelijk om jaarlijks 20.000 terug-naar-werktrajecten te realiseren, wat momenteel ver verwijderd is van de realiteit. Bovendien benadrukt Bothuyne dat de mensen waar het om gaat, door artsen en ziekenfondsen als medisch fit voor werk worden beschouwd, wat de noodzaak voor betere begeleiding onderstreept. Zoals despecialist.eu rapporteert, blijft het een grote uitdaging om twee derde van deze groep daadwerkelijk aan de slag te krijgen.
Regionale verschillen en economische druk
De cijfers tonen ook een opvallende geografische spreiding in Vlaanderen. De aantallen langdurig zieken die de weg naar de VDAB vinden, zijn lager in regio's als Antwerpen en Vlaams-Brabant dan op basis van de bevolkingsomvang zou worden verwacht. Daarentegen zijn inwoners van West-Vlaanderen en Limburg relatief sterker vertegenwoordigd in de trajecten.
De noodzaak voor een efficiënter beleid wordt ook gedreven door de enorme financiële druk op de sociale zekerheid. Volgens het beswic.be worden er jaarlijks maar liefst 8 miljard euro aan uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid uitgegeven. Dit bedrag overstijgt zelfs de totale uitgaven aan werkloosheidsvergoedingen. De stijgende lijn in het aantal langdurig zieken, vaak veroorzaalt door zaken als burn-out en stress, vormt daarmee een aanzienlijke uitdaging voor de houdbaarheid van het sociale systeem.
Nieuwe regels en de rol van de werkgever
Om de re-integratie te verbeteren, wordt er gekeken naar structurele veranderingen in het beleid. Met de komst van de regering-De Wever (2025-2029) is de preventie van arbeidsongeschiktheid een prioriteit geworden. Volgens informatie van sdworx.be treden er nieuwe regels in werking waarbij werkgevers een actievere rol moeten spelen. Bedrijven worden aangemoedigd — en in sommige gevallen verplicht — om een actief verzuimbeleid op te stellen dat niet alleen gericht is op het voorkomen van ziekte, maar ook op het bevorderen van het herstel en de terugkeer naar de werkvloer.
De uitdaging voor de toekomst ligt dus in het verkleinen van de kloof tussen de medische geschiktheid en de daadwerkelijke terugkeer naar de arbeidsmarkt. Hoewel de VDAB-trajecten een belangrijke eerste stap vormen, blijft de effectiviteit van de begeleiding de cruciale factor om de beoogde doelstellingen te halen en de druk op de sociale zekerheid te verlichten. Zoals eerder werd opgemerkt in rapportages van despecialist.eu, bleef de realiteit in voorgaande jaren ook al ver onder de geambieerde targets voor zowel de instroom als de duurzame uitstroom naar werk.