De Perseverance-rover op Mars heeft op 2 juli een opmerkelijke astronomische gebeurtenis vastgelegd: de Martiaanse maan Phobos schoof daarbij voor de Aarde langs. De occultatie, zoals astronomen dit noemen, werd vastgelegd met de Mastcam-Z-camera van de rover en toont hoe onze planeet ongeveer tien seconden lang achter de kleine maan verdwijnt, zo meldt universetoday.com.
Een uniek zelfportret vanaf een andere planeet
De gebeurtenis vond plaats op Mars-sol 1907 van de missie, om 19.00 uur lokale zonnetijd. De negen opeenvolgende beelden tonen de Aarde en Phobos boven het Martiaanse landschap in de Jezero-krater, de thuisbasis van de rover. Volgens Justin Maki van NASA/JPL maakt de compositie een uniek zelfportret van de Aarde, genomen vanaf het oppervlak van een andere planeet, met Phobos als onverwachte gast op de foto.
Phobos: een bijzondere maan
Phobos is een opmerkelijk hemellichaam. Met een diameter van slechts 27 kilometer draait de maan in 7,5 uur rond Mars op een afstand van ongeveer 7.800 kilometer van het planeetoppervlak. Daarmee is het de maan die, relatief tot zijn planeet, het dichtst bij zijn moederlichaam staat in het hele zonnestelsel. Doordat Phobos sneller om Mars draait dan de planeet zelf roteert, rijst de maan op in het westen en gaat onder in het oosten — het tegenovergestelde van wat we op Aarde gewend zijn.
Op de beelden verschijnt Phobos als een verlichte, langwerpige sikkel, terwijl de Aarde slechts een enkele pixel groot is met een helderheid van magnitude -2. Onze eigen Maan, met een magnitude van +2, stond op dat moment te dicht bij de Aarde om zichtbaar te zijn, hoewel ze voor een waarnemer op Mars af en toe met het blote oog te zien zou zijn geweest.
Toekomst van Phobos
De kleine maan is gedoemd om over 20 tot 50 miljoen jaar op Mars neer te storten. Voor aardse astronomen vormen Phobos en zijn zustermaan Deimos een lastige waarneming: met een magnitude van +12 zijn ze alleen rond de oppositie van Mars te zien, het moment waarop de planeet het dichtst bij de Aarde staat. Mars bereikt zijn volgende oppositie op 19 februari 2027.
Zeldzaamheid van de waarneming
Hoewel occultaties van planeten door Phobos niet bijzonder zeldzaam zijn — de maan beweegt zich met een snelheid van ongeveer een graad per minuut, het equivalent van twee volle manen — moest het roverteam de waarneming zorgvuldig plannen. De beelden bieden wetenschappers niet alleen een bijzonder perspectief op onze planeet, maar ook informatie over de baan van Phobos en de eigenschappen van het Martiaanse maanstelsel.
De waarneming komt op een moment dat veel mensen op Aarde zich opmaken voor de totale zonsverduistering die deze week boven de Noord-Atlantische Oceaan en Spanje te zien zal zijn. De robotgezanten op Mars leveren zo een astronomische waarneming van een heel ander kaliber, met de Aarde zelf als onderwerp.
Voor wie meer wil weten over de data die door aardobservatiesatellieten worden verzameld, biedt copernicus.eu een uitgebreid archief. Ook is het mogelijk om de Jezero-krater en andere locaties op Mars virtueel te verkennen via google.com.