De zon is tot uitbarstingen in staat die alles overtreffen wat de moderne wetenschap ooit heeft geregistreerd. Dat blijkt uit onderzoek naar jaarringen van duizenden jaren oude bomen, die sporen dragen van extreme zonnestormen uit het verleden. Volgens newscientist.com waarschuwen onderzoekers dat de aarde binnenkort getroffen zou kunnen worden door een storm die infrastructureel verwoestende gevolgen heeft.
Jaarringen als archief van zonne-activiteit
Moderne instrumenten bestaan pas enkele decennia, waardoor wetenschappers voor kennis over extreme zonne-activiteit afhankelijk zijn van natuurlijke archieven. Boomringen bieden zo'n archief: bij extreme zonnestormen doorboren energierijke deeltjes het aardse magnetisch veld en reageren met stikstof in de atmosfeer. Het daarbij gevormde koolstof-14 wordt door bomen opgenomen en vastgelegd in hun jaarringen. Door ringen van duizenden jaren oude bomen te analyseren, kunnen onderzoekers pieken in zonne-activiteit traceren die nooit door mensen zijn waargenomen.
Miyake-evenementen overtreffen moderne records
Naast de bekende elfjarige zonnecyclus tonen de jaarringen enkele uitzonderlijke pieken die niet in het reguliere patroon passen. Deze zogenaamde Miyake-evenementen, zoals de gebeurtenis van 774-775 na Christus, wijzen op krachten die ver voorbijgaan aan wat vandaag als de grootste zonnestorm uit de moderne geschiedenis wordt beschouwd: het Carrington-evenement van 1859.
Een dergelijke storm zou volgens de onderzoekers catastrofale gevolgen hebben voor het moderne elektriciteitsnet. Satellieten zouden kunnen uitvallen en onderzeese internetkabels zouden beschadigd kunnen raken door magnetische storingen. De spectrale gelijkenis tussen oude ringen en moderne metingen van koolstof-14 suggereert dat een storm groter dan alles ooit gemeten, met een frequentie van enkele duizenden jaren kan voorkomen.
Voorbereiding op een onvermijdelijke gebeurtenis
De huidige zonnecyclus, die actiever is dan voorgaande, zou volgens de onderzoekers een verhoogd risico met zich meebrengen. Het verband tussen jaarringen en extreme zonne-activiteit vormt een oproep aan overheden om te investeren in bescherming van elektriciteitsnetwerken en andere kritieke infrastructuur.
De geschiedenis van de britannica.com toont aan hoe kwetsbaar samenlevingen kunnen zijn voor natuurlijke fenomenen, maar moderne beschavingen zijn in veel hogere mate afhankelijk van technologie die gevoelig is voor zonnestormen.
Stille getuigen van een onvoorspelbare zon
Oude bomen herbergen het stille geheugen van een onvoorspelbare zon. Terwijl de kans op een volgende reuzenvlam klein lijkt, toont het archief van jaarringen dat deze onvermijdelijk is. Een storm groter dan die van 1859 hoeft zich niet opnieuw aan te dienen; het is wachten op het moment dat de zon opnieuw haar kracht toont, zoals de jaarringen van eeuwenoude dennen ons laten zien.