De feestelijke sfeer tijdens de proclamatie van de laatstejaarsstudenten aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte van de Universiteit Gent werd op 16 september 2026 overschaduwd door een storm van protesten. De aanleiding was een toespraak van oud-vicerector en oud-decaan Freddy Mortier, die tijdens zijn speech controversiële standpunten innam over wetenschappelijk onderzoek naar intelligentie en etniciteit.
In zijn betoog uitte Mortier felle kritiek op de behandeling van Nathan Cofnas, een figuur die bekendstaat als 'rassenrealist'. Volgens apache.be stelde de oud-vicerector dat Cofnas het doelwit was geworden van een collectieve aanval, die hij omschreef als een "lynchpartij" door collega-academici.
De grootste onrust ontstond toen Mortier inging op de vraag of er genetische verschillen in intelligentie zouden bestaan tussen mensen met verschillende huidskleuren. Hij beargumenteerde dat het onderzoeken van deze stelling "zinvol" en "perfect begrijpelijk" is. Hoewel hij aangaf dat hij deze visie persoonlijk niet onderschrijft, merkte hij op dat er nooit onomstotelijk is bewezen dat deze specifieke bewering onjuist is. Om de positie van Cofnas te nuanceren, stelde hij dat diens claims niet vergeleken kunnen worden met die van mensen die geloven in een platte aarde, wat suggereert dat er een ander wetenschappelijk fundament onder de beweringen ligt. Deze visie op de legitimiteit van het onderzoek wordt verder toegelicht in het verslag van .
De reactie van het aanwezige publiek was onmiddellijk. Tientallen studenten en professoren lieten de zaal massaal verlaten als teken van protest, terwijl een deel van de aanwezigen de actie met applaus steunde. De situatie escaleerde zodanig dat Mortier zijn toespraak niet kon voltooien. Voordat hij zelf vertrok, claimde hij dat de heftige reacties een bewijs waren van de huidige cultuur van het "cancelen" van mensen. Hij uitte bovendien kritiek op de huidige gang van zaken binnen zijn voormalige vakgroep, waarbij hij stelde dat de huidige groepsacties tegen Cofnas ongekend waren, zelfs in vergelijking met eerdere tuchtzaken tussen collega's, zoals vermeld door .
Na de onrust nam de huidige decaan en historicus Gita Deneckere het woord om haar excuses aan te bieden voor het verloop van de ceremonie. De incidenten raakten aan een complex dossier binnen de universiteit. Er waren namelijk bezwaren ingediend bij de Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit over de standpunten en activiteiten van Cofnas, een procedure.
De gebeurtenissen tijdens de proclamatie leggen een diepe splijting bloot binnen de Universiteit Gent. De discussie draait om de spanning tussen de academische vrijheid van onderzoekers enerzijds en de ethische grenzen en wetenschappelijke integriteit anderzijds.