De vraag of de maan ooit een magnetosfeer heeft gehad, is al jaren een onderwerp van discussie onder astronomen en geologen. Hoewel de maan tegenwoordig geen magnetisch veld meer vertoont, boden eerdere gegevens uit orbitale metingen en Apollo-monsters een tegenstrijdig beeld. Een recent onderzoek, uitgevoerd door experts van het DLR, ETH Zürich en het Institute of Applied Geosciences, werpt nu nieuw licht op deze kwestie door de detectie van een specifieke geologische structuur.
Het onderzoek richtte zich op de Dewar Swirl, een gebied op de achterzijde van de maan ten noordwesten van het South Pole Aitken-bekken. Deze locatie is bijzonder vanwege de aanwezigheid van zowel gravitationele als magnetische afwijkingen. Volgens universetoday.com bevindt de Dewar Swirl zich boven een geochemische hotspot met verhoogde concentraties van elementen zoals ijzeroxide, titaniumdioxide, pyroxeen en thorium.
De Dewar Swirl wordt geclassificeerd als een 'cryptomare', wat betekent dat er oude basaltafzettingen aanwezig zijn die bedekt zijn door een dikke laag puin, veroorzaakt door meteorietinslagen. Daarnaast is er sprake van een zogenaamde 'lunar swirl', een visueel patroon op het oppervlak dat vaak wijst op magnetische onregelmatigheden. De geïsoleerde ligging van dit gebied maakte het tot een ideaal object voor nader onderzoek naar de interne structuur van de maan.
Om de ondergrond in kaart te brengen, hebben de wetenschappers gegevens gecombineerd van verschillende missies, waaronder Kaguya, Lunar Prospector en GRAIL. Door gebruik te maken van een specifieke techniek uit de informatietheorie, genaamd 'variation of information' (VI), konden de onderzoekers de data inverteren. Deze analyse onthulde dat er direct onder de Dewar Swirl een begraven vulkaan ligt. Deze structuur is ongeveer 60 kilometer breed en strekt zich uit tot een diepte van 5 tot 9 kilometer. De vulkaan heeft een hogere dichtheid dan de omliggende bodem, wat de eerder waargenomen gravitationele anomalieën verklaart.
De meest significante bevinding is echter de sterke magnetisatie van deze vulkanische massa. Omdat het gesteente waarschijnlijk is gestold terwijl er een krachtig magnetisch veld aanwezig was, vormt dit een belangrijk bewijsstuk voor de geologische geschiedenis van de maan. Zoals beschreven door , wijst dit op het bestaan van een interne dynamo in de vroege fase van de maan, een proces dat wijst op een magnetische dynamo.
Deze ontdekking helpt om de eerdere, tegenstrijdige data te verenigen en bevestigt dat de maan in haar beginperiode geologisch veel actiever was dan men voorheen dacht. De aanwezigheid van een complex magnetisch systeem bleef bewaard in de vorm van deze begraven vulkaan, totdat de dynamo stopte met functioneren. De combinatie van gravitationele data en geochemische analyses stelt wetenschappers nu in staat om de samenstelling van de maanondergrond met veel grotere precisie te begrijpen.