Wetenschappers hebben een zeer kleine populatie neuronen in de hersenen ontdekt die een fundamentele rol spelen bij het mogelijk maken van een levensvatbare zwangerschap. De ontdekking, die is gedaan via onderzoek bij muizen, werpt een nieuw licht op de neurologische sturing van de reproductie en zou in de toekomst kunnen helpen bij het verklaren van onverklaarbare miskramen of complicaties bij IVF-trajecten.
Het onderzoek werd geleid door Nirao Shah en zijn team van de Stanford University in Californië. De wetenschappers richtten zich op de veranderingen in genexpressie binnen de hersenen van vrouwelijke muizen tijdens de dracht. Volgens berichtgeving van newscientist.com stuiten zij op een minuscule groep cellen — minder dan 0,001 procent van alle neuronen — die een drastische transformatie ondergaan zodra een muis zwanger wordt. De genexpressie in deze cellen veranderde met een factor van meer dan 30, waardoor ze halverwege de zwangerschap volledig waren omgevormd tot een nieuw type neuron met een specifieke functie.
Deze gespecialiseerde cellen bevinden zich in de preoptische hypothalamus, een gebied in het centrum van de hersenen dat ook verantwoordelijk is voor seksueel gedrag en ouderlijk instinct. De neuronen beschikken over receptoren voor zwangerschapshormonen, waaronder progesteron, wat suggereert dat deze hormonen de cellen activeren na de bevruchting. De hersenen fungeren hierbij als het centrale regelstation van het lichaam. Zoals beschreven door de clevelandclinic.org, sturen de hersenen via neuronen signalen aan die uiteenlopende processen reguleren, van basisbehoeften zoals ademhaling tot complexe emoties en gedrag.
De functionele impact van deze neuronen werd duidelijk toen het team van Shah muizen creëerde waarbij dit specifieke celtype ontbrak. Hoewel deze dieren nog steeds konden paren en bevrucht werden, liep elke zwangerschap vroegtijdig mis. De embryo's waren namelijk niet in staat om zich in het baarmoederslijmvlies te nestelen. Jennifer O’Chan van de Icahn School merkt op dat het verlies van de zwangerschap direct na het verwijderen van deze neuronen sterk wijst op hun noodzakelijke rol bij de implantatie.
Hoewel de studie is uitgevoerd bij muizen, zijn soortgelijke neuronen ook aangetroffen in de hersenen van vrouwen. Dit opent de deur naar verder medisch onderzoek naar fertiliteitsproblemen bij mensen. De complexiteit van deze interactie wordt benadrukt door de anatomische structuur van de hersenen, waarbij verschillende regio's gespecialiseerde taken uitvoeren. Volgens informatie van hopkinsmedicine.org is de anatomie van de hersenen zodanig opgebouwd dat specifieke gebieden verantwoordelijk zijn voor diverse fysieke en cognitieve functies.
De ontdekking illustreert dat de controle over de voortplanting niet enkel een hormonale kwestie is, maar dat er een nauwe neurologische coördinatie nodig is tussen de hersenen en de baarmoeder. De focus van toekomstig onderzoek zal waarschijnlijk liggen op de vraag hoe deze neuronen bij mensen functioneren en of afwijkingen in dit systeem een verklaring kunnen bieden voor vrouwen die herhaaldelijk miskramen krijgen zonder aanwijsbare medische oorzaak.