Wetenschappers hebben een nieuwe methodiek ontwikkeld om de relatie tussen de technische mogelijkheden van een medium en de uiteindelijke creatieve output te analyseren. In het onderzoek "The Affordance is the Message: Creative Media as Complex Systems" stellen Ane Espeseth en Elias Najarro dat de zogenaamde 'affordances' — de actiemogelijkheden die een platform biedt — bepalend zijn voor de aard van de geproduceerde creatieve werken. De auteurs, verbonden aan de IT Universiteit van Kopenhagen en de Universiteit van Oslo, verbinden hiermee computationele creativiteit aan de principes van complexe systemen.
Het centrale doel van dit onderzoek is het creëren van een universele taal waarmee diverse creatieve media op systeemniveau kunnen worden vergeleken. Volgens de publicatie op arxiv.org rust dit nieuwe vocabulaire op negen kernbegrippen, waaronder emergentie, niet-lineaire dynamiek, collectieve intelligentie, zelforganisatie en padafhankelijkheid. Daarnaast spelen kriticiteit, fase-overgangen, multi-schaal hiërarchie, de diversiteit van attractoren en 'open-endedness' een cruciale rol in dit kader.
Binnen dit theoretische model worden de affordances beschouwd als de mechanismen op het niveau van het ontwerp. Deze mechanismen sturen de eigenschappen van het medium als complex systeem aan, wat vervolgens direct bepaalt wat er tijdens een creatief proces gerealiseerd kan worden. Om de validiteit van deze benadering te toetsen, hebben de onderzoekers verschillende platforms geanalyseerd, variërend van Minecraft en Twitter tot r/place, Boids en cellulaire automaten. Door deze systemen via deze lens te bekijken, wordt een direct verband zichtbaar tussen technische ontwerpkeuzes en het uiteindelijke gedrag van de gebruikers.
Deze benadering stelt onderzoekers in staat om verder te kijken dan een oppervlakkige analyse van de inhoud. Zoals beschreven via aimodels.fyi, verschuift de focus naar interacties op systeemniveau. Dit biedt dieper inzicht in de manier waarop mediatechnologieën de menselijke creativiteit en het gedrag beïnvloeden, wat bovendien commerciële waarde kan hebben bij de ontwikkeling van effectievere gebruikersinterfaces en digitale media.
De nadruk op affordances is een prominent thema in de huidige academische discussies over kunstmatige intelligentie en digitale kunst. In een artikel via springer.com wordt bijvoorbeeld onderzocht hoe generatieve AI de creatieve praktijk verandert, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen functionele, inhoudelijke en creatieve affordances om de impact op mens-AI-co-creatie te begrijpen.
Daarnaast is er een bredere theoretische beweging om het concept van affordances binnen de mediatheorie te herzien, waarbij de interactie tussen mens en machine centraal staat. Dit wordt verder uitgediept in een publicatie van mediatheoryjournal.org, waarin wordt gepleit voor een herinterpretatie van hoe we naar deze mogelijkheden kijken.
Het werk van Espeseth en Najarro, dat werd gepresenteerd tijdens de 17e International Conference on Computational Creativity (ICCC 2026) in Coimbra, Portugal, probeert deze diverse stromingen te verenigen. Door een formele brug te slaan tussen designmechanismen en systeemdynamiek, wordt een basis gelegd voor een systematische vergelijking van hoe verschillende digitale omgevingen de menselijke creativiteit sturen en begrenzen.