De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft bekendgemaakt dat de UltraViolet EXplorer, kortweg UVEX, in 2031 de ruimte in zal worden gestuurd. Deze nieuwe ruimtetelescoop is specifiek ontwikkeld om het universum via ultraviolet licht te analyseren. Volgens berichtgeving van universetoday.com zal dit instrument een aanzienlijk krachtigere opvolger zijn van eerdere missies op dit gebied.
Voor het menselijk oog lijkt de kosmos vaak onveranderlijk, maar veel van de meest intense gebeurtenissen in de ruimte zijn pas zichtbaar in het ultraviolette spectrum. Denk hierbij aan stellaire vlammen of sterren die exploderen. UVEX is ontworpen om deze onzichtbare fenomenen bloot te leggen door middel van een uitgebreide all-sky survey, waardoor een completer beeld van de dynamiek in het heelal ontstaat.
Technologische vooruitgang en capaciteiten
De leiding over de UVEX-missie ligt bij Caltech. De telescoop zal waarnemingen doen in zowel het nabije als het verre ultraviolet. De sprong in technologie is aanzienlijk; zoals meldt, is UVEX ongeveer honderd keer krachtiger dan GALEX, de voorganger waarvan de activiteiten in 2013 stopten.
Ray Jayawardhana, professor in de astronomie en president van Caltech, bestempelt het project als een gedurfde stap voorwaarts in de verkenning van het ultraviolette universum. De noodzaak voor dit instrument komt voort uit het feit dat het universum licht uitstraalt in diverse golflengtes, variërend van radiogolven tot gammastraling. Om de processen die dit licht veroorzaken volledig te begrijpen, is het essentieel om alle spectra te kunnen bestuderen.
Samenwerking met andere observatoria
UVEX zal niet als een op zichzelf staand project opereren, maar fungeert als een essentiële aanvulling op andere grote astronomische initiatieven. Door een totaaloverzicht van de hemel in ultraviolet te bieden, vult de telescoop de data aan die door andere instrumenten worden verzameld.
In de plannen van NASA wordt aangegeven dat de verzamelde gegevens complementair zullen zijn aan de surveys van het Vera Rubin Observatory, de Euclid-ruimtetelescoop van de Europese ruimtevaartorganisatie (ESA) en de Nancy Grace Roman Space Telescope. Volgens benadrukt Kareem El-Badry van het UVEX-team bij Caltech dat elke nieuwe golflengte die men bestudeert, leidt tot onverwachte en nieuwe ontdekkingen.
Detectie van kortstondige gebeurtenissen
Terwijl veel telescopen zich richten op het gedetailleerd vastleggen van statische objecten, zoals verre nevels, ligt de specialiteit van UVEX bij het detecteren van transiënte fenomenen. Dit zijn kortstondige en vaak catastrofale gebeurtenissen. Omdat ultraviolet licht een directe aanwijzing is voor zeer hoge energieniveaus, kan de telescoop zaken waarnemen die in het zichtbare spectrum onopgemerkt zouden blijven.
Met de geplande lancering in 2031 wordt een nieuw tijdperk ingeluid in de ultraviolette astronomie. De technologische kloof die ontstond na het beëindigen van de GALEX-missie zal hiermee worden gedicht door apparatuur die superieur is aan de instrumenten van een decennium geleden. Verdere details over de exacte lanceerdatum en de specifieke instrumentatie zullen in de komende jaren door NASA en Caltech worden verduidelijkt, zoals beschreven door .