De Maya-beschaving vergiftigde op grote schaal haar eigen leefomgeving. Dat blijkt uit analyse van sedimentkernen uit de bodem: de modderlagen bevatten extreem hoge concentraties kwik. De boosdoener? De rode verf waarmee de Maya's hun steden kleurden.
Rood was dé kleur van de Maya's. Ceremoniële centra en gebouwen werden massaal mee beschilderd. Voor die verf gebruikten ze mineralen die van nature kwik bevatten. Omdat de pigmenten op zo'n enorme schaal werden toegepast, sijpelde het zware metaal gedurende lange tijd door in de bodem en het grondwater. Volgens een artikel van livescience.com is die vervuiling duidelijk terug te zien in de opgegraven moddersedimenten.
De ecologische impact was aanzienlijk. Kwik is een toxisch zwaar metaal dat schadelijk is voor mens en dier. De Maya-bevolking was voor drinkwater sterk afhankelijk van lokale waterbronnen. Die chemische vervuiling vormde dus een serieus risico voor de volksgezondheid.
De sedimentanalyse bevestigt bovendien dat het geen incident was. De vervuiling was een direct gevolg van het massale gebruik van rode verf.
Wat betekent dit voor de archeologie?
De resultaten zijn zeer waardevol. Ze tonen aan dat precolumbiaanse samenlevingen, zelfs zonder moderne industrie, ingrijpende chemische veranderingen in hun omgeving konden aanbrengen. De keuze voor een kleur was dus niet alleen artistiek: die had een tastbare invloed op de leefbaarheid van de stedelijke centra. De bodemlagen fungeren als een historisch archief dat de ecologische prijs van de visuele pracht van de Maya-steden blootlegt.
De massale productie van rode verf leidde tot een ernstige vervuiling. De studie benadrukt de complexe relatie tussen cultuur, kunst en ecologie: de drang naar visuele pracht resulteerde in een onzichtbare crisis in de waterhuishouding. Het onderzoek biedt daarmee een nieuw inzicht in hoe menselijke activiteit in de oudheid de natuur kon beïnvloeden.
Verder onderzoek moet uitwijzen hoe wijdverspreid het probleem was. Analyses van sedimenten moeten meer duidelijkheid geven over de geografische spreiding van de vervuiling. Het is nog onduidelijk in welke mate verschillende steden werden getroffen, maar de huidige bevindingen vormen een belangrijke basis voor verder onderzoek naar de milieugeschiedenis van deze beschaving.